Właściwości i źródła cynku

Cynk kojarzymy najczęściej jedynie z preparatów na włosy, skórę i paznokcie. Nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak ważny jest dla naszego organizmu ten pierwiastek. Często nie jesteśmy również świadomi, jak wielu z nas cierpi na niedobory cynku. Warto wiedzieć jakie produkty są źródłem tego pierwiastka.

Podstawowe informacje

Cynk to pierwiastek należący do grupy metali przejściowych. Odkryto go już przed 1500 r. p.n.e. w Chinach lub w Indiach. Dopiero w 1957 roku potwierdzono, że cynk zalicza się do niezbędnych mikroelementów. Pierwiastek ten ma wpływ na wszystkie podstawowe procesy życiowe.

Minimalne spożycie cynku określa się na 5mg dziennie. Zaleca się jednak by spożycie było wyższe i wynosiło 15-20mg.

Cynk wchłania się w jelicie cienkim, wysokość jego wchłaniania kształtuje się na poziomie 20-40%.

Absorpcję cynku zwiększają białka zwierzęce oraz kwas cytrynowy. Natomiast jego przyswajanie ograniczane jest przez żelazo i miedź.

Jaką rolę pełni cynk w naszym organizmie?

  • Bierze udział w mineralizacji kości
  • Bierze udział w gojeniu się ran
  • Wpływa na prawidłowe wydzielanie insuliny
  • Wpływa na pracę układu odpornościowego
  • Wpływa na prawidłowe stężenie witaminy A i cholesterolu
  • Zwiększa produkcję plemników
  • Uczestniczy w syntetyzowaniu białek, RNA i DNA
  • Bierze udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca
  • Chroni przed demencją i stymuluje procesy myślowe
  • Łagodzi symptomy choroby wrzodowej, zapalenia jelit, hemoroidów
  • Pomaga w leczeniu trądziku, wyprysków, łuszczycy
  • Jest niezbędny w syntezie białka oraz kwasów nukleinowych
  • Kieruje kurczliwością mięśni
  • Pobudza pracę trzustki, grasicy, prostaty
  • Uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów
  • Wzmacnia skórę i paznokcie

Wpływ cynku na wzmocnienie odporności wynika głównie z aktywacji limfocytów T.

Pierwiastek zawiera przeciwutleniacze i działa neutralizująco na wolne rodniki.

Co dzieje się, gdy brakuje nam cynku?

Objawy, które powinny zwrócić naszą uwagę to przede wszystkim nawracające infekcje, wypadające włosy, sucha skóra i łamliwe paznokcie. Możemy zaobserwować również problemy z koncentracją.

Niedobór cynku przyczyniać może się do rozwoju niedokrwistości, złej tolerancji glukozy, zapaleń skóry, spowolnionego wzrostu, a także biegunek i braku apetytu.

Zaobserwować możemy również zmniejszoną odporność, kurzą ślepotę, a także zaburzenia smaku i węchu.

Bardzo rzadko mówi się o nadmiarze cynku. Należy jednak mieć na uwadze, że zarówno zbyt duża, jak i zbyt mała ilość cynku może być szkodliwa.

Jedną z przyczyn powodującą nadmierną ilość cynku jest długotrwała suplementacja wysokimi dawkami tego pierwiastka.

Jakie są przyczyny niedoboru cynku?

Główną z przyczyn niedoboru cynku jest zbyt małe spożycie produktów bogatych w ten pierwiastek.

Do niedoborów cynku doprowadzić mogą również zaburzenia odżywiania oraz choroby układu pokarmowego. U pacjentów chorujących na celiakię obserwuje się niedobory tego pierwiastka.

Ponadto niedobory cynku obserwuje się w przypadku rozległych oparzeń, u osób w podeszłym wieku, u osób przyjmujących żelazo, kwas foliowy w nadmiernych ilościach, przy wysokim spożyciu fitynianów.

Na niedobory cynku narażone są również osoby spożywające duże ilości alkoholu, słodyczy, a także wegetarianie i sportowcy.

Niedobór tego pierwiastka obserwuje się również często u osób chorujących na niedoczynność tarczycy.

Źródła cynku w diecie

Produkty zawierające cynk to przede wszystkim mięso, ryby, małże, ostrygi, zarodki pszenne, podroby, migdały, jajka, produkty pełnoziarniste, strączki, kakao.

Poniżej znajdziesz listę przykładowych produktów bogatych w cynk:

  • wątroba cielęca (8,4 mg/100g),
  • wątroba wieprzowa (4,5 mg/100g),
  • pestki dyni (7,5 mg/100g),
  • kakao (6,5 mg/100g),
  • ser ementaler tłusty (4,05 mg/100g),
  • kasza gryczana (3,5 mg/100g),
  • migdały (3,2 mg/100g),
  • salami (3,2 mg/100g),
  • płatki owsiane (3,1 mg/100g),
  • chleb żytni razowy (2,54 mg/100g),
  • gorzka czekolada (2,43 mg/100g),
  • sardynki z puszki (2,4 mg/100g).*

*Hanna Kunachowicz, Irena Nadolna, Beata Przygoda, Krystyna Iwanow Tabele składu i wartości odżywczej żywności, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005.

Podsumowując, jak widzimy cynk pełni wiele istotnych funkcji w naszym organizmie. Warto zadbać o to, by w naszej diecie obecne były produkty bogate w ten pierwiastek. W przypadku niedoborów cynku należy uzupełnić ten pierwiastek za pomocą preparatów zawierających cynk organiczny.