Kwasy omega 3 i omega 6 – bo liczą się proporcje

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3 i omega 6 stanowią bardzo ważny element zdrowej diety. Bez ich obecności nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie organizmu ludzkiego, dlatego niektóre z nich klasyfikowane są jako niezbędne składniki odżywcze. Okazuje się jednak, że znaczenie ma nie tylko ilościowe spożycie tych lipidów, ale także wzajemne proporcje w jakich znajdują się w codziennym menu.

Przeczytaj koniecznie:

Omega 3 – lepsza ryba czy kapsułka?

Tłuszcze pokarmowe – kilka słów wstępu

Tłuszcze zawarte w żywności występują zazwyczaj w postaci triacylogilceroli, czyli estrów glicerolu i trzech reszt kwasów tłuszczowych. Owe kwasy tłuszczowe tworzące wspomniane lipidy różnią się pomiędzy sobą budową, a co za tym idzie – właściwościami fizycznymi i biologicznymi. Oprócz długości łańcucha, konfiguracji przestrzennej kwasy tłuszczowe mogą się różnić od siebie obecnością wiązań podwójnych (te, które ich nie mają nazywamy nasyconymi, a te które je posiadają – jedno- lub wielonienasyconymi), a także – lokalizacją owych wiązań w łańcuchu. Ze względu na ich umiejscowienie kwasy tłuszczowe dzielimy na omega 3  i omega 6 oraz kwasy tłuszczowe omega 9.

Kwasy tłuszczowe omega 3 i omega 6

Do kwasów tłuszczowych z rodziny omega 3 zaliczamy:

  • kwas alfa-linolenowy (ALA)
  • kwas eikozapentaenowy (EPA),
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA).

Rodzinę omega 6 tworzą natomiast:

  • kwas linolowy (LA) ,
  • kwas gamma-linolenowy (GLA),
  • kwas arachidonowy.

Znaczenie proporcji omega 3 i omega 6

Za niezbędne uznaje się kwasy alfa-linolenowy i linolowy, ponieważ nie mogą być one syntetyzowane w ludzkim organizmie i muszą być dostarczane wraz z pożywieniem. Za pośrednictwem specjalnych enzymów - elongaz i desaturaz, w lipidach tych powstają długołańcuchowe pochodne, a następnie – eikozanoidy pełniące w bardzo ważne funkcje w ustroju. Z pochodnych kwasów omega 3 powstają związki o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwzakrzepowych, a z kwasów omega 6 – związki o działaniu prozapalnym i proagregacyjnym. Jedne i drugie eikozanoidy są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego, niemniej jednak muszą działać w pewnej harmonii. Dysproporcja w spożyciu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3 i omega 6 może prowadzić do zaburzenia racji pomiędzy wspomnianymi eikozanoidami, co sprzyja rozwojowi wielu groźnych chorób.

Współczesna dieta zachodnia i stosunek omega 3 do omega 6

Nasza dzisiejsza dieta jest niezwykle zasobna w kwasy tłuszczowe z rodziny omega 6, a uboga w tłuszcze należące do rodziny omega 3. Skutkiem tego jest wzrost aktywności eikozanoidów o właściwościach prozapalnych i prozakrzepowych. Istnieją przesłanki by uważać, że taki stan zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy, cukrzycy, otyłości, chorób neurodegeneracyjnych i wielu innych przypadłości o podłożu zapalnym. Niestety, produkty zasobne w kwasy omega 6 ciągle promowane są jako zdrowy i pożądany składnik diety, przez co konsumpcja tych kwasów tłuszczowych niebezpiecznie wzrasta.