Wpływ umysłu na uczucie sytości

Starożytni Chińczycy wierzyli, że w niektórych przypadkach korzystniej jest spożywać niewłaściwe pokarmy z właściwym nastawieniem, niż odwrotnie. Niedawno Amerykańscy naukowcy wykazali, że takie przekonanie nie jest zupełnie bezpodstawne. Swoje wyniki zaprezentowali w publikacji o intrygującym tytule: „Mind over milkshakes: mindsets, not just nutrients, determine ghrelin response” [1].

 

Autor artykułu:

Łukasz Kowalski jest kandydatem na doktora w Katedrze Dietetyki Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW. Prowadzi indywidualne konsultacje i seminaria dietetyczne. Jest także autorem kilkudziesięciu artykułów dotyczących żywienia i aktywności fizycznej opublikowanych w czasopismach, takich jak: Kulturystyka i Fitness Sport dla Wszystkich, Fitness Authority oraz Muscular Development.

kontakt: http://180rekompozycja.pl

Na pierwszym spotkaniu uczestnicy owego eksperymentu (46 osób; głównie kobiety; wiek: 18-35 lat; prawidłowe BMI lub nadwaga) zostali poinformowani, że w centrum dietetycznym Uniwersytetu Yale trwają prace nad dwoma koktajlami mlecznymi charakteryzującymi się różną zawartością składników odżywczych. Jednocześnie celem badania jest określenie, czy oba koktajle mają podobny smak, a także jaki jest ich wpływ na reakcje organizmu w związku z różnym składem (niska zawartość tłuszczu vs. wysoka; niska zawartość cukru vs. wysoka). Dodatkowo uczestnicy dowiedzieli się, że będą mogli spróbować jednego z koktajli podczas pierwszej sesji pomiarowej i drugiego podczas drugiej sesji za tydzień. Na etykietach obu koktajli znajdowały się następujące informacje: 

Sensi-Shake – Guilt Free Satisfaction

0 g tłuszczu

0 g cukrów dodanych

140 kcal!

Indulgence – Decadence you Deserve

30 g tłuszcze

56 g cukry

620 kcal!

 

Podczas każdej sesji pomiarowej pobór krwi dokonywany był w 20, 60 i 90 minucie. Między 20 a 60 minutą uczestnicy oceniali etykiety koktajli. Miedzy 60 a 90 minutą spożywali koktajle oraz oceniali ich smak i zapach. Dodatkowo ocenie podlegały właściwości dietetyczne koktajli.

Kluczowe aspekty, a więc pomiar uczucia sytości dokonywany był w sposób subiektywny – wizualna skala analogowa oraz obiektywny na podstawie stężenia greliny.

Grelina jest hormonem peptydowym syntetyzowany w błonie śluzowej żołądka, który zwiększa uczucie łaknienia oraz zmniejsza wydatek energetyczny. Jej wydzielanie nasila się wraz z pojawieniem się ujemnego bilansu energetycznego. Jednocześnie wydzielanie greliny zdaje się dopasowywać do pór spożywania posiłków. Przykładowo, gdy zazwyczaj spożywamy obiad o 14:00, poziom greliny wzrasta, gdy zbliża się 14:00, żeby przypomnieć nam,  że już pora coś przegryźć [2]. Dodatkowo co jest szczególnie interesujące odnośnie wyników omawianego eksperymentu spadek poziomu greliny po posiłku jest proporcjonalny do  kaloryczności tego posiłku.  

Wyniki: Zgodnie z przewidywaniami uczestnicy postrzegali niskokaloryczny koktajl „Sensi-Shake” jako zdrowszy. Nie odnotowano różnic w subiektywny uczuciu sytości po konsumpcji obu koktajli, ale spadek poziomu greliny po konsumpcji koktajlu „Indulgence” był bardziej znaczący.

W uzyskanych wynikach nie byłoby nic dziwnego, gdyby nie fakt, że w rzeczywistości oba koktajle, mimo różnych etykiet, zawierały tyle samo kalorii (380 kcal) i makroskładników!

W literaturze naukowej jest więcej dowodów na to, że stan umysłu może mieć wpływ na skuteczność różnych zabiegów. Warto chociażby wspomnieć o publikacji Crum i Langer, gdzie samo poinformowanie pokojówek hotelowych,  że sprzątanie pokoi, to korzystne ćwiczenia, które kwalifikują  je do grupy osób prowadzących aktywny styl życia, doprowadziło po 4 tygodniach do korzystnych zmian licznych parametrów zdrowotnych (masa ciała, ciśnienie tętnicze krwi, poziom tkanki tłuszczowej, WHR i BMI) [3]. Z kolei, Beedie i wsp. wykazali, że zapoznanie się z pozytywnymi lub negatywnymi opiniami odnośnie skuteczności danego suplementu może mieć istotny wpływ na jego faktyczne działanie w zakresie poprawiania lub co ciekawe pogarszania wydolności fizycznej („efekt nocebo” – negatywne objawy efektu placebo) [4].

Komentarz/zastosowanie

Interesujące jest, że postrzeganie żywności - myśli, wierzenia i/lub oczekiwania według przedstawionych wyników mogą mieć istotny wpływ na odpowiedz hormonalną i być może również uczucie sytości, chociaż subiektywna ocena tego nie potwierdziła. Mimo wszystko, na chwilę obecną trudno powiedzieć w jakim stopniu postrzeganie żywności może oddziaływać na stężenia innych hormonów (w omówionym badaniu mierzono jedynie poziom greliny) oraz na długoterminowe efekty w postaci zmian składu ciała i stanu zdrowia.

Na podstawie przedstawionych wyników można doszukiwać się odpowiedzi na pytanie dlaczego diety oparte na produktach typu „light” są mało skuteczne. Często produkty typu „light” są tylko pozornie niskokaloryczne, a mimo to w związku z przedstawionymi mechanizmami mogą nie mieć pożądanego wpływu na hormonalną regulację uczucia sytości.

Na koniec, skoro już mowa o produktach „light”, wspomnę jeszcze o „efekcie Oreo”  - piję chude mleko, więc mogę pozwolić sobie na jakieś małe ciasteczko;)

 

Źródła: 1) Crum i wsp. (2011). Mind over milkshakes: mindsets, not just nutrients, determine ghrelin response. Health Psychol. 30: 424-9. 2) LeSauter i wsp.. (2009). Stomach ghrelin-secreting cells as food-entrainable circadian clocks. Proc Natl Acad Sci U S A. 106: 13582-7. 3) Crum i Langer. (2007). Mind-set matters: exercise and the placebo effect. Psychol Sci. 18: 165-71. 4) Beedie i wsp. (2007). Positive and negative placebo effects resulting from the deceptive administration of an ergogenic aid. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 17: 259-69.