Białko pszeniczne – fakty i mity

Białko pszeniczne powszechnie jest uznawane za gorsze dla kulturysty, ale czy słusznie? Przede wszystkim białko pszeniczne wcale nie jest tak często spotykane na rynku, istnieje raczej jako domieszka do białka pochodzącego z serwatki – np. WPC (przykład: http://www.sfd.pl/sklep/Hi-Tec_Nutrition_Protein_80-opis41.html). Z pewnością za białkiem pszenicznym przemawia cena, obniża ona koszt końcowego produktu. Biorąc pod uwagę liczne wpadki związane ze składem odżywek białkowych z USA oraz nieznane produkty sprzedawane na aukcjach internetowych – jasna deklaracja producenta o domieszce białka pszenicznego jest krokiem w dobrą stronę. Bardzo często białka pszeniczne są stosowane w tańszych gainerach (odżywkach węglowodanowo-białkowych).

Brak laktozy w białku pszenicznym – parametr istotny czy nie?

Przede wszystkim białko pszeniczne nie jest pochodzenia nabiałowego, a to mogło by być istotne dla osób unikających laktozy (cukru mlecznego) ze względu na nietolerancję (obniżona aktywność enzymu laktazy). Czy laktoza jest zła? To błędne podejście, ponieważ mleko kobiety zawiera 7,2 mg laktozy na 100 ml, zaś mleko krowie 4,7 mg na 100 ml. Natura sama by wyposażała kobiety w szkodliwy cukier? [1]

Przy braku kontynuacji konsumpcji produktów mlecznych w okresie dojrzewania, tolerancja laktozy zanika. Uściślając tę kwestię – aktywność enzymu laktazy zmniejsza się po skończeniu 2 lat życia, z reguły niewystarczająca ilość laktazy manifestuje się w wieku 5-6 lat u białej populacji. U niektórych grup etnicznych hypolaktazja nie występuje przed wiekiem dojrzewania. Dla większości ludzi nietolerancja laktozy jest prawidłowa. W krajach skandynawskich 2% populacji ma nietolerancję laktozy, w niektórych regionach Włoch do 70% osób. W USA problem dotyczy 20% ludzi, w Azji blisko 100%. Dodać należy, iż jeśli niska aktywność enzymu nie stwarza widocznych objawów – taki stan należy określić jako złe wchłanianie laktozy, wyraźne symptomy to nietolerancja laktozy.

Z drugiej strony w białku WPC zawarte są znikome ilości laktozy (maksimum kilka procent), z kolei w izolatach białka serwatkowego często spotyka się ledwie 1-2% laktozy. Tymczasem: „[…] wykazano, że osoby z nietolerancją laktozy  (NL) tolerują  10-18 g laktozy, najczęściej 12g, co odpowiada  250 ml mleka”.

Podsumowując kwestię: brak laktozy może stanowić powód wyboru białka pszenicznego, jednakże należy pamiętać, iż współczesne izolaty (http://www.sfd.pl/sklep/Izolaty_WPI-k161.html) i koncentraty białka serwatkowego (http://www.sfd.pl/sklep/Koncentraty_WPC-k162.html) wcale nie zawierają dużo laktozy i będą dobrze tolerowane.

Kolejna zaleta białka pszenicznego to niska ilość kalorii w porcji. Choć podobną cechę wykazują izolaty i koncentraty białka serwatkowego. Najważniejsza wada białka pszenicznego to możliwa zawartość glutenu, choć współczesna nagonka na gluten jest bezsensowna. Choroba dotyczy tylko 1% populacji [3]. Kolejny duży znak zapytania należy postawić przy aminogramie – jak wiadomo wszystkie białka roślinne są ubogie w leucynę, a to m.in. decyduje o wartości odżywki białkowej dla sportowca (stąd białka sojowe, pszeniczne i ryżowe stoją dużo niżej niż np. koncentraty białka serwatkowego). Białka roślinne posiadają słabe proporcje cysteiny do metioniny, brakuje w nich również odpowiedniej ilości lizyny.

Białko pszeniczne, tak jak każde inne białko (np. serwatkowe), może przyspieszać regenerację po treningu oporowym, biegowym czy pływackim, w przypadku dostarczania 10-20 g izolatu glutenu pszenicznego po półmaratonie stwierdzono zmniejszenie aktywności kinazy kreatynowej[4]. Białko pszeniczne może mieć też wpływ na system odpornościowy [5].

Podsumowanie: nie ma co się bać domieszki białka pszenicznego w odżywce białkowej, jednakże należy zdawać sobie sprawę z tego, iż nie jest to białko pełnowartościowe. Osoby, które stać na produkty z nieco wyższej półki powinny celować raczej w koncentraty białka serwatkowego (WPC, do znalezienia tutaj: http://www.sfd.pl/sklep/Koncentraty_WPC-k162.html). Podobnie lepszej klasy gainery nie zawierają białka pszenicznego.

 

Źródła: „Lactose intolerance” Asia Pac J Clin Nutr 2015;24(Suppl 1):S9-S13 http://apjcn.nhri.org.tw/server/APJCN/24%20Suppl%201//S9.pdf 2. Częstość i obraz kliniczny hypolaktazji u dzieci, młodzieży i studentów ze Szczecina* https://www.pum.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0010/110989/PomJLifeSci_61-02_207-213.pdf 3. „Gluten i choroby wynikające z jego nietolerancji” http://kosmos.icm.edu.pl/PDF/2016/293.pdf 4. “Delayed-onset muscle injury and its modification by wheat gluten hydrolysate.” Nutrition. 2009 May;25(5):493-8. doi: 10.1016/j.nut.2008.11.001. Epub 2009 Jan 8. D http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19131212 5. Biosci Biotechnol Biochem. 2005 Dec;69(12):2445-9. Effect of wheat gluten hydrolysate on the immune system in healthy human subjects. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16377907 6. “Dietary Animal and Plant Protein and Human Bone Health: A Whole Foods Approach” http://jn.nutrition.org/content/133/3/862S.long