Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Forum

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Artykuły
Sklep

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Kuchnia
Sól: co za mało – też nie dobrze

Sól: co za mało – też nie dobrze

Tadeusz Sowiński

Sól kuchenna bywa także nazywana białą śmiercią głównie z tego powodu, że jej nadmierne spożycie ma charakter powszechny i… przyczynia się do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Z drugiej strony jednak coraz częściej zapomina się, że sól jest źródłem składników takich jak chlor i sód, które stanowią niezbędny element diety. Co więcej, w niektórych wypadkach nadmierne ograniczanie spożycia soli kuchennej może być równie groźne co przesadzanie z jej ilością. Temat wart jest zgłębienia, zwłaszcza, że w pewnej mierze dotyczy osób aktywnych fizycznie.

Podpowiedź trenera:

Jeśli nie masz wystarczającej wiedzy - chętnie ułożymy profesjonalny plan za Ciebie. Dołącz do grona 90 000 zadowolonych klientów :)

  • Darmowe konsultacje z doświadczonym dietetykiem i trenerem
  • Ponad 6000 posiłków i 600 ćwiczeń, które możesz dowolnie wymieniać
Sprawdź ofertę

Sód jako niezbędny składnik diety

Sód, składnik kuchennej soli, jest niezbędnym składnikiem naszej diety i bezwzględnie musi być dostarczany wraz ze spożywanym przez nas pokarmem lub też - wypijanymi przez nas płynami. Pierwiastek ten uczestniczy w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej, współdziałając z potasem buduje enzym, który regulując objętość komórek, bierze udział w pobudzaniu nerwów, a także umożliwia transport wielu ważnych związków – mowa o tzw.  pompie sodowo-potasowej. Niestety o tym jak ważny jest sód dla prawidłowej pracy naszego organizmu pisze i mówi się niewiele, a większość wzmianek i opracowań dotyczących tego pierwiastka porusza temat negatywnych skutków nadmiernego spożycia, stąd też bywa on postrzegany jako szkodliwy, a w praktyce – wcale taki być nie musi, o ile nie spożywamy go w nadmiarze.

Niestety solimy zbyt dużo

Jak zostało już wspomniane, sód zazwyczaj bywa przedstawiany jako „trucizna" z tego względu, że zazwyczaj spożywany jest w przesadnie dużych ilościach, przekraczających kilkukrotnie potrzeby ustrojowe. Fakt ten jest związany z tym, że mamy słabość do słonego smaku. Nadmierne spożycie soli dotyczy niemalże wszystkich populacji, które mają do niej nieograniczony dostęp. Co więcej, problem dotyka zarówno osób dorosłych, jak i nawet młodzież i dzieci. Skutkiem słabości do słonych potraw bywa:

  • zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej,
  • nadciśnienie tętnicze krwi,
  • nieprawidłowy rozwój mikrobioty jelitowej,
  • stres osmotyczny, mogący sprzyjać ujawnieniu skłonności do rozwoju chorób autoimmunizacyjnych.

Nasilenie powyższych skutków może zostać dodatkowo spotęgowane przez zbyt niskie spożycie potasu. Pierwiastek ten obecny jest głównie w warzywach i owocach, a ich spożycie niestety ciągle jest zbyt niskie…

Nie wszyscy spożywają zbyt dużo sodu…

Chociaż nadmierne spożycie soli to w zasadzie problem o charakterze powszechnym, nie dotyczy jednak każdego. Zła renoma sodu sprawiła, iż osoby dbające o swoje zdrowie często zupełnie wykluczają sól z menu, poprzez rezygnację z wysoko przetworzonej żywności (która jest dosalana w procesie produkcyjnym) oraz unikając dosalania potraw. Tego typu praktyki są oczywiście rozsądne w swojej istocie, o ile nie przybierają charakteru skrajnego zwłaszcza wtedy, gdy mowa o osobach aktywnych fizycznie. Warto wiedzieć, że w czasie wysiłku dochodzi do zwiększonej utraty sodu wraz z potem. Niedobór tego pierwiastka może nieść za sobą tymczasem negatywne skutki zdrowotne.

Dowody naukowe

Faktem oczywistym jest, iż istnieje wiele dowodów w postaci wyników badań naukowych, wskazujących, iż nadmierne spożycie soli powiązane jest ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nadciśnienia oraz – wystąpieniem udaru i zawału serca. Co ciekawe, istnieją także podobne dowody, które pokazują, iż niskie spożycie sodu również wywoływać może szereg niekorzystnych następstw, w tym również powiązanych ze wzrostem zaburzeń sercowo-naczyniowych. W grupach osób spożywających najniższe ilości tego pierwiastka drastycznie wzrasta ryzyko zastoinowej niewydolności serca. Szczególnie ciekawych danych w tej materii dostarczają prace naukowe badaczy z McMaster University, takich jak Martin O'Donnell.

Ciekawe badanie

W jednym z głośnych meta-analiz wspomniani eksperci przestudiowali dane z badań naukowych obejmujące niemal 28.900 osób z grupy zwiększonego ryzyka rozwoju choroby serca, które w latach 2001 i 2008 zostały poproszone o wzięcie udziału w odpowiednio ukierunkowanych testach klinicznych. W ramach owych badań oceniono dobowe wydalanie potasu i sodu wraz z moczem, dzięki czemu udało się oszacować ilościowe spożycie tych pierwiastków z diety i napojów.

Na podstawie zebranych danych dotyczących częstotliwości występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych autorzy przytoczonej pracy doszli do wniosku, iż w porównaniu do umiarkowanego wydalania sodu, wysokie wydalanie tego pierwiastka korelowało z większą częstotliwością udarów i zawałów. Jednocześnie badacze zanotowali także, że niskie wydalanie sodu jest powiązane dodatnio z wyraźnie wyższą częstotliwością występowania chorób serca i hospitalizacji związanej z zastoinową niewydolnością serca. Innymi słowy, zarówno niskie jak i wysokie spożycie soli okazało się potencjalnie szkodliwe dla układu krążenia.

W swoich wnioskach autorzy analizy zaznaczyli, że zamiast unikać za wszelką cenę soli warto po prostu zachować umiar w jej spożyciu.

Dowodów jest więcej

Wyniki przytoczonej analizy, jakkolwiek nie wydawałyby się zaskakujące w świetle obiegowych przekonań, to na pewno nie są odosobnione. Opublikowany niedawno przegląd systematyczny dostępnej literatury obejmującej łącznie 23 badania kohortowe i  2 badania kontrolne z randomizacją, dobitnie potwierdził wnioski grupy ekspertów kierowanych przez dr O’Donnela.

Podsumowanie

Nadmiar sodu w diecie może być szkodliwy – o tym wiadomo od dawna. Niedobór tego składnika jednak także nieść za sobą może potencjalnie niekorzystne konsekwencje zdrowotne – i o tym fakcie niestety mówi się mało. Temat ma na szczęście charakter rozwojowy i wnioskom z podobnych, jak te przytoczone w artykule, badań poświęca się coraz więcej uwagi. Dzięki temu może rozpropaguje się pogląd mówiący, iż nie ma konieczności całkowitej eliminacji soli z diety, zwłaszcza w przypadku osób aktywnych fizycznie i że w skrajnych wypadkach takie postępowanie również może być niebezpieczne dla zdrowia.

 



W artykule mówimy o: Zdrowie