Borowik szlachetny, nazywany popularnie prawdziwkiem, to jeden z najbardziej cenionych grzybów jadalnych. Naukowcy odkrywają jednak, że poza charakterystycznym smakiem i aromatem kryje w sobie wiele interesujących substancji. Badania pokazują, że niektóre związki obecne w prawdziwkach mogą wpływać na procesy zachodzące w komórkach, a nawet ograniczać rozwój wybranych bakterii. Większość tych właściwości sprawdzono jednak dotąd tylko w laboratorium.
Co wartościowego zawierają prawdziwki?
Borowiki dostarczają białka, błonnika oraz składników mineralnych, między innymi potasu, fosforu, magnezu i cynku. Zawierają również ergosterol, czyli substancję, z której pod wpływem promieniowania UV może powstawać witamina D2. Jej zawartość zależy jednak od warunków, w jakich rosły i były przechowywane grzyby.
Największe zainteresowanie badaczy budzą dwie grupy substancji: polisacharydy i związki roślinne o właściwościach przeciwutleniających. Pierwsze z nich to złożone węglowodany, w tym niektóre składniki błonnika. Drugie mogą uczestniczyć w reakcjach pomagających chronić komórki przed szkodliwym działaniem nadmiernej ilości wolnych rodników. Naukowcy wykryli w borowikach kilkanaście różnych substancji należących do tej drugiej grupy. Ich ilość zależy od miejsca zbioru grzybów, warunków środowiskowych i sposobu przygotowania.
Czy prawdziwki mogą chronić komórki?
W badaniach laboratoryjnych sprawdzano działanie ekstraktów z borowików, czyli skoncentrowanych mieszanin substancji pozyskanych z grzybów. Okazało się, że część z nich potrafi neutralizować wolne rodniki - reaktywne cząsteczki, które w nadmiarze mogą uszkadzać komórki. Niektóre ekstrakty ograniczały również oznaki stresu oksydacyjnego w badanych komórkach. Jest to stan, w którym organizm nie nadąża z neutralizowaniem nadmiernej ilości reaktywnych substancji.
Wyniki są interesujące, ale trzeba pamiętać o ważnej różnicy. To, że ekstrakt działa w laboratorium, nie oznacza jeszcze, że zjedzenie porcji prawdziwków przyniesie identyczny efekt. Podczas trawienia związki obecne w grzybach mogą ulegać przemianom, a tylko część z nich trafia do krwi.
Co odkryto w badaniach nad bakteriami i komórkami nowotworowymi?
W doświadczeniach opublikowanych w 2024 roku naukowcy sprawdzili wpływ ekstraktu z borowików na komórki raka jelita grubego. Zaobserwowali, że niektóre substancje ograniczały ich namnażanie. Wykryto także zmiany dotyczące procesów związanych ze stanem zapalnym. W osobnych badaniach ekstrakty utrudniały rozwój wybranych bakterii, w tym niektórych mogących wywoływać zakażenia. Sprawdzano również ich wpływ na procesy związane z trawieniem cukrów i tłuszczów.
Żaden z tych wyników nie potwierdza jednak, że prawdziwki leczą nowotwory, zwalczają infekcje lub obniżają poziom cukru we krwi. Doświadczenia przeprowadzono głównie na komórkach i bakteriach w warunkach laboratoryjnych, a nie na ludziach.
Czy wszystkie prawdziwki mają takie same właściwości?
Nie. Zawartość poszczególnych substancji może się znacznie różnić w zależności od pochodzenia grzybów, warunków wzrostu, suszenia i dalszej obróbki. Również ekstrakty otrzymywane różnymi metodami nie muszą mieć identycznego składu.
Ważna jest także jakość surowca. Borowiki mogą gromadzić niektóre metale ciężkie obecne w środowisku, dlatego znaczenie ma miejsce zbioru. Problemem bywa też nieprawidłowe oznaczanie gatunków w produktach handlowych. W jednym z badań obejmujących dziewięć produktów sprzedawanych jako suszone prawdziwki obecność borowika szlachetnego potwierdzono tylko w trzech.
Czy warto jeść borowiki dla zdrowia?
Borowiki mogą być wartościowym składnikiem urozmaiconej diety. Dostarczają różnych składników odżywczych i substancji, których działanie naukowcy dopiero poznają. Ich smak i aromat sprawiają również, że są cenionym dodatkiem do wielu potraw.
Dotychczasowe badania wskazują na ciekawy potencjał ekstraktów z prawdziwków, ale nie potwierdzono jeszcze ich konkretnych właściwości leczniczych u ludzi. Nie ustalono też, jakie ilości takich ekstraktów mogłyby przynosić korzyści zdrowotne.
Treści prezentowane na naszej stronie mają charakter edukacyjny i informacyjny. Dokładamy wszelkich starań, aby były one merytorycznie poprawne. Pamiętaj jednak, że nie zastąpią one indywidualnej konsultacji ze specjalistą, która jest dostosowana do Twojej konkretnej sytuacji.