Jeszcze do niedawna Tremella fuciformis była poza Azją produktem stosunkowo mało znanym. Obecnie „śnieżny grzyb” pojawia się w żywności funkcjonalnej, suplementach i kosmetykach. Zainteresowanie naukowców budzą przede wszystkim jego charakterystyczne polisacharydy. Bada się ich potencjalny wpływ na skórę, mikrobiotę jelitową, metabolizm, układ odpornościowy, a nawet funkcje poznawcze. Warto jednak oddzielić interesujące wyniki eksperymentalne od właściwości potwierdzonych w badaniach klinicznych.
Co zawiera Tremella fuciformis?
Najwięcej uwagi poświęca się polisacharydom Tremella fuciformis, określanym skrótem TFP. Jest to niejednorodna grupa złożonych węglowodanów o różnej masie cząsteczkowej i budowie. Występują wśród nich między innymi heteropolisacharydy zawierające mannozę, ksylozę, kwas glukuronowy, fukozę i galaktozę.
To właśnie ich struktura może odpowiadać za część właściwości obserwowanych w doświadczeniach laboratoryjnych. Badania wskazują m.in. na potencjalne działanie antyoksydacyjne i immunomodulujące oraz możliwość wpływania na środowisko jelitowe.
W snow fungus wykrywano również związki fenolowe, flawonoidy i triterpenoidy. Samo stwierdzenie ich obecności nie oznacza jednak automatycznie określonego efektu zdrowotnego po zjedzeniu grzyba. Znaczenie mają dawka, biodostępność i forma produktu.
Snow fungus a skóra
Jednym z najciekawszych zastosowań Tremelli jest pielęgnacja skóry. Jej polisacharydy wykazują zdolność wiązania wody i tworzenia na powierzchni skóry warstwy ograniczającej utratę wilgoci. Z tego powodu ekstrakty z grzyba można znaleźć w kosmetykach nawilżających.
Snow fungus jest czasami przedstawiany jako naturalna alternatywa dla kwasu hialuronowego. Takie porównanie wymaga jednak ostrożności. Obie substancje mogą wiązać wodę, ale nie oznacza to, że mają identyczne właściwości biologiczne lub że Tremella jest klinicznie skuteczniejsza od kwasu hialuronowego.
Ciekawych informacji dostarczają badania komórkowe. Polisacharydy T. fuciformis chroniły ludzkie fibroblasty skóry przed uszkodzeniami wywołanymi stresem oksydacyjnym. Obserwowano między innymi ograniczenie powstawania reaktywnych form tlenu i zmian związanych ze śmiercią komórek.
Są to jednak wyniki in vitro. Nie można na ich podstawie stwierdzić, że stosowanie kosmetyku z Tremellą odmładza skórę człowieka lub zatrzymuje proces jej starzenia.
Czy Tremella może wpływać na poziom cukru?
Drugim interesującym kierunkiem jest zdrowie metaboliczne. W 12-tygodniowym badaniu obejmującym 56 osób z nadwagą lub otyłością i stanem przedcukrzycowym oceniano napój zawierający standaryzowany preparat Tremella fuciformis.
Zaobserwowano niewielkie obniżenie HbA1c – z około 6,03% do 5,96% – oraz zmniejszenie obwodu talii o około 1,7 cm. Wyniki są interesujące, ale nie pozwalają jeszcze traktować snow fungus jako środka służącego do kontroli glikemii. Badanie było niewielkie i trwało stosunkowo krótko.
Tremella nie zastępuje zatem diety, aktywności fizycznej ani leczenia zaleconego osobom z cukrzycą czy stanem przedcukrzycowym.
Snow fungus a jelita i mikrobiota
Polisacharydy tego grzyba są również analizowane jako potencjalny składnik oddziałujący na mikrobiotę jelitową.
W badaniach na zwierzętach obserwowano zmiany składu mikroorganizmów jelitowych oraz zwiększoną produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Odnotowano także zmiany dotyczące hormonów związanych z regulacją apetytu, między innymi GLP-1 i PYY.
To interesujący mechanizm, szczególnie w kontekście badań nad otyłością i metabolizmem. Trzeba jednak podkreślić, że wyniki uzyskano przede wszystkim w modelach zwierzęcych. Nie wiadomo jeszcze, czy podobna skala efektu występuje u ludzi spożywających Tremellę jako element normalnej diety.
Tremella a pamięć i koncentracja
Jedne z nielicznych badań klinicznych dotyczą funkcji poznawczych. W randomizowanym badaniu trwającym osiem tygodni uczestniczyło 75 dorosłych zgłaszających subiektywne pogorszenie funkcji poznawczych.
Stosowanie określonego preparatu T. fuciformis w dawce 600 lub 1200 mg dziennie wiązało się z poprawą części wyników dotyczących pamięci krótkotrwałej, funkcji wykonawczych oraz subiektywnie ocenianych problemów z pamięcią.
Nie oznacza to jednak, że jedzenie snow fungus zapobiega demencji czy chorobie Alzheimera. Badanie było małe, krótkie i dotyczyło konkretnego preparatu. Wyniki powinny zostać potwierdzone w większych, niezależnych badaniach.
Czy snow fungus wspiera odporność?
Polisacharydy Tremelli potrafią oddziaływać na komórki układu immunologicznego. W doświadczeniach laboratoryjnych i na zwierzętach obserwowano zmiany aktywności makrofagów, limfocytów oraz produkcji cytokin.
Dlatego TFP określa się czasami jako związki o potencjale immunomodulującym. Określenie to jest bardziej właściwe niż popularne stwierdzenie, że produkt „wzmacnia odporność”. Układ immunologiczny jest skomplikowany, a zwiększenie aktywności określonych elementów odpowiedzi immunologicznej nie zawsze jest zjawiskiem korzystnym.
Obecnie brakuje wystarczających badań klinicznych, które pozwoliłyby przypisać Tremelli konkretne działanie zapobiegające infekcjom u ludzi.
Snow fungus jako żywność czy suplement?
W kuchni azjatyckiej Tremella jest przede wszystkim żywnością. Suszony grzyb po namoczeniu zwiększa objętość i odzyskuje charakterystyczną galaretowatą konsystencję. Można wykorzystywać go w zupach, deserach i innych potrawach.
Inną kategorią są suplementy zawierające ekstrakty lub oczyszczone polisacharydy. Wyników badań przeprowadzonych z wykorzystaniem konkretnego ekstraktu nie powinno się automatycznie odnosić do dowolnego suplementu ani do porcji grzyba spożywanego w posiłku.
Podobna zasada dotyczy kosmetyków. O ich działaniu decyduje nie tylko obecność Tremella fuciformis w składzie, ale również rodzaj ekstraktu, jego stężenie i cała formulacja preparatu.
Co naprawdę wiemy o właściwościach Tremelli?
Snow fungus jest ciekawym przykładem tradycyjnej żywności, której składniki stały się przedmiotem współczesnych badań. Najwięcej danych dotyczy polisacharydów wykazujących interesujące właściwości fizykochemiczne i aktywność biologiczną.
Problem polega na tym, że znaczna część wiedzy pochodzi nadal z badań na komórkach i zwierzętach. Badań klinicznych jest niewiele, obejmują małe grupy uczestników i wykorzystują różne preparaty.
Nie oznacza to, że potencjalne korzyści należy ignorować. Przeciwnie – dotychczasowe wyniki uzasadniają dalsze badania. Na obecnym etapie Tremellę rozsądniej jednak postrzegać jako interesujący jadalny grzyb i potencjalne źródło substancji bioaktywnych niż jako produkt o udowodnionym działaniu leczniczym.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jakie składniki aktywne zawiera Tremella?
Największe zainteresowanie naukowców wzbudzają polisacharydy TFP. Grzyb zawiera również błonnik, niewielkie ilości białka oraz związki fenolowe, flawonoidy i inne substancje bioaktywne.
Czy Tremella jest lepsza od kwasu hialuronowego?
Nie ma wystarczających badań klinicznych, aby stwierdzić, że Tremella działa na skórę lepiej od kwasu hialuronowego. Porównania wynikają przede wszystkim ze zdolności polisacharydów obu substancji do wiązania wody.
Czy snow fungus pomaga na odchudzanie?
Nie ma podstaw, aby traktować Tremellę jako środek odchudzający. Badania na zwierzętach sugerują możliwość wpływania jej polisacharydów na mikrobiotę i metabolizm, ale potrzebne są znacznie lepsze badania u ludzi.
Czy snow fungus poprawia pamięć?
Niewielkie badanie z udziałem 75 osób wykazało poprawę części parametrów związanych z pamięcią i funkcjami wykonawczymi po stosowaniu konkretnego preparatu T. fuciformis. To wstępne dane, a nie dowód na działanie przeciw demencji.
Czy można jeść snow fungus?
Tak. Tremella fuciformis jest grzybem jadalnym i od dawna wykorzystuje się go w kuchni azjatyckiej. Szczególnie popularna jest jego suszona forma, którą przed przygotowaniem potraw zazwyczaj się namacza.
