Osiem mitów na temat czekolady

Czekolada to nie jest zwykły smakołyk składający się jedynie z cukru i tłuszczu. Czekolada posiada właściwości, które sprawiają, że stanowić może ona cenne urozmaicenie diety, o ile oczywiście wybierzemy odpowiedni jej rodzaj i nie przesadzimy z ilością. Niestety ciągle mówi się o tym i pisze stosunkowo niewiele. Wychodząc naprzeciw upodobaniom czytelników (bo czy jest na sali ktoś kto nie lubi czekolady?), w niniejszym artykule postaram się odnieść do kilku nieuzasadnionych teorii na temat czekolady.

Przeczytaj koniecznie:

Kakao wspomaga redukcję tłuszczu
  • Mit pierwszy: czekolada to tylko puste kalorie

Termin „pusta kaloria” odnosi się do artykułów żywnościowych, które poza wartością energetyczną nie reprezentują sobą żadnych walorów odżywczych. Czekolada, przynajmniej gorzka do tej grupy produktów jednak nie należy, gdyż zawiera składniki takie jak: żelazo, magnez, fosfor, potas, cynk, miedź mangan, a jedna tabliczka pokrywa od 20 do 100% zapotrzebowania na te pierwiastki. Czekolada dostarcza też pewnej dawki witaminy K oraz niewielkich ilości witamin z grupy B. Na uwagę zasługuje także wysoka zawartość składników nieodżywczych takich jak polifenole (związki podobne do tych zawartych w czerwonym winie i zielonej herbacie), błonnik oraz obecność teobrominy i kofeiny.

  • Mit drugi: czekolada psuje zęby

Czekolada jest źródłem cukru i nie ma wątpliwości, że składnik ten faktycznie w sposób ewidentny sprzyja rozwojowi próchnicy. Badania przeprowadzone przez japońskich naukowców wykazały jednak, że w ziarnach kakaowca obecne są też substancje, które hamują namnażanie bakterii doprowadzających do rozwoju tej przypadłości. Paradoksalnie więc konsumpcja czekolady (zwłaszcza gorzkiej, zawierającej niewiele cukrów)  nie musi stanowić wielkiego zagrożenia dla zdrowia zębów. Co więcej, aktywne składniki smakołyku mają podobno zostać wykorzystane do produkcji past do higieny jamy ustnej!

  • Mit trzeci: czekolada wywołuje miażdżycę

Cukier i tłuszcze nasycone zawarte w czekoladzie wydają się w sposób wybitny sprzyjać rozwojowi chorób takich jak miażdżyca. W rzeczywistości sytuacja wygląda jednak inaczej. Czekolada gorzka o wysokiej zawartości kakao (minimum 70%) cukrów dodanych zawiera stosunkowo niewiele. Owszem, dostarcza sporej dawki tłuszczu, w tym kwasów nasyconych, jednak dominującym jest kwas stearynowy, który nie wpływa negatywnie na profil lipidowy krwi. Co więcej zawarte w czekoladzie polifenole chronią lipoproteiny przed utlenianiem, działają antyagregacyjnie, a tym samym przeciwdziałają powstawaniu blaszki miażdżycowej i chronią przed rozwojem chorób układu krążenia takich jak miażdżyca.

  • Mit czwarty: czekolada tuczy

Skłamałbym pisząc, że można bezkarnie objadać sie czekoladą bez obawy o przyrost masy ciała, faktem jednak jest, iż konsumpcja wysokogatunkowej czekolady o znacznej zawartości kakao może stanowić integralny element diety odchudzającej, o ile oczywiście zachowamy umiar w spożyciu. Czekolada gorzka jest sycąca, a co najważniejsze dostarcza sporej dawki błonnika oraz bioaktywnych składników takich jak związki fenolowe, które pozytywnie oddziałują na metabolizm m.in. usprawniając wrażliwość insulinową. Dodatkowo zawarte w czekoladzie metyloksantyny (kofeina, teobromina) mogą działać lekko termogennie, zwiększając wydatkowanie energii.

  • Mit piąty: czekolada powoduje trądzik

Teoria na temat wpływu czekolady na rozwój trądziku jest dość powszechna, ale jednocześnie – nieprawdziwa. Owszem, niektóre wyroby czekoladowe mogą sprzyjać powstawaniu zmian skórnych tego typu, ale po pierwsze nie jest to regułą, po drugie – odpowiedzialne za ten stan rzeczy są składniki takie jak cukier i mleko. Gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao ze względu na obecność związków o charakterze przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym może wręcz pozytywnie wpływać na cerę. Wystrzegać się należy natomiast wszelkich słodkości zawierających znaczne ilości cukru i mleka. Wykazano, że żywność wysokoglikemiczna oraz znaczne ilości nabiału mogą zaostrzać przebieg trądziku.

  • Mit szósty: czekolada wywołuje ból głowy

Nieraz zaleca się by osoby ze skłonnością do występowania migrenowych bólów głowy unikały wyrobów czekoladowych. Faktycznie obecność tyraminy w smakołyku wydaje się być argumentem na rzecz eliminacji jej z diety osób cierpiących na migreny. Przegląd wyników badań nie doprowadza do jednoznacznych wniosków. Większość autorów przeprowadzonych prób uważa, że mało realnym jest aby konsumpcja czekolady sama w sobie wywoływała bóle głowy czy też przyczyniała się do nasilenia objawów bólowych, zależność taka występuje raczej w przypadku osób przekonanych o takich właściwościach tego smakołyku…

  • Mit siódmy: korzyści związane ze spożywaniem czekolady dotyczą tylko wersji wytrawnej, zawierającej minimum 70% kakao

Chociaż im wyższa zawartość kakao w czekoladzie, tym lepiej konsumpcja takiego smakołyku wpływa na organizm, to faktem jest że nawet konsumpcja czekolady mlecznej może nieść za sobą drobne korzyści, jak choćby obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Oczywiście im mniej kakao i więcej cukru dany produkt zawiera tym staje się mniej pożądanym składnikiem diety, ale przyznać uczciwie należy, że również popularne wersje tego smakołyku mają pewne zalety. Mając wybór jednak sięgajmy po wytrawne czekolady gorzkie.

  • Mit ósmy: czekolada jest silnym afrodyzjakiem

Niestety, ale rozgłaszane i powielane w kolorowej (i nie tylko ) prasie teorie na temat magicznych właściwości czekolady polegających na zwiększaniu ochoty na seks są raczej błogim życzeniem autorów i czytelników. Chociaż związki zawarte w czekoladzie mogą wpływać na produkcję tlenku azotu i tym samym zwiększać potencjalnie ukrwienie narządów płciowych, to nie udało się póki co udowodnić by było to działanie na tyle silne by mogła zwiększać chęć na miłosne igraszki, czy też choćby – poprawiać zdolności seksualne. 

  • Podsumowanie

Ze spożyciem czekolady wiąże się wiele teorii, z których znaczna część – nie ma potwierdzenia. Gorzka czekolada może być interesującym i smacznym dodatkiem do diety, o ile oczywiście zachowamy umiar w jej spożyciu.

Źródła: • Katz DL, Doughty K, Ali A. Antioxid Redox Signal. 2011 Cocoa and chocolate in human health and disease. Nov 15;15(10):2779-811. • Marcus DA, Scharff L, Turk D, Gourley LM. A double-blind provocative study of chocolate as a trigger of headache. Cephalalgia. 1997 Dec;17(8):855-62; discussion 800.