Co o tłuszczu każdy wiedzieć powinien?

Ze spożywaniem tłuszczu, tak w ujęciu ilościowym jak i jakościowym, wiąże się wiele kontrowersji. Jedni się go boją, inni uwielbiają, jeszcze inni – nie wiedzą co tak naprawdę o nim myśleć. W celu usystematyzowania wiedzy powstał właśnie ten poradnik.

Przeczytaj koniecznie:

Czy tłuszcz jest zły?

Tłuszcz pokarmowy – kilka słów wstępu

Tłuszcz to składnik pokarmowy będący niezbędnym elementem naszej diety. Bez tłuszczu nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie ludzkiego organizmu. Tak naprawdę nie ma „jednego” tłuszczu, lipidy zawarte w naszej diecie różnią się pomiędzy sobą budową, a tym samym też – właściwościami fizycznymi i biologicznymi. Główną grupę tłuszczowców stanowią triacyloglicerole (złożone z cząsteczki glicerolu i trzech reszt kwasów tłuszczowych), które wraz z woskami należą do tłuszczów właściwych.

Oprócz tego wyróżniamy tłuszcze złożone (glikolipidy, fosfolipidy), sterole, izoprenoidy. Triacyloglicerole dostarczane z pożywieniem mogą być źródłem różnych kwasów tłuszczowych, które można podzielić ze względu na:

Obecność wiązań podwójnych:    

- kwasy tłuszczowe nasycone, (brak wiązań podwójnych)

- kwasy tłuszczowe jednonienasycone, (jedno wiązanie podwójne),

- kwasy tłuszczowe wielonienasycone (dwa lub więcej wiązań podwójnych),

Lokalizację wiązania podwójnego w stosunku do grupy metylowej:

- kwasy omega 3 (pierwsze podwójne wiązanie na 3 węglu od grupy metylowej),

- kwasy omega 6 (pierwsze podwójne wiązanie na 6 węglu od grupy metylowej),

- kwasy omega 9 (pierwsze podwójne wiązanie na 9 węglu od grupy metylowej),    

Konfigurację przestrzenną:

- kwasy tłuszczowe cis,

- kwasy tłuszczowe trans,     (tutaj ciekawostka: generalnie izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych uznaje się za zdecydowanie niezdrowe, warto jednak wiedzieć, że dotyczy to tylko lipidów pochodzenia przemysłowego, powstających w skutek katalitycznego uwodorniania, izomery trans     pochodzenia naturalnego są neutralne dla naszego zdrowia lub wręcz – zdrowe, przykładem mogą być sprzężone dieny kwasu     linolowego znane jako CLA – popularny składnik suplementów diety).

Biologiczna rola lipidów

Tłuszcz dostarczany drogą pokarmową stanowi skoncentrowane źródło energii, a także sprawia, że smaki są lepiej odczuwalne, a przełykanie pokarmów jest łatwiejsze. Dodatkowo, tłuszcz jest także źródłem i nośnikiem witamin A, E, D i K (bez niego te związki nie mogą ulec wchłonięciu). Kwasy tłuszczowe zawarte w pożywieniu pełnią także rolę budulcową i funkcjonalną, wchodzą w skład błon komórkowych, stanowią ważny element budulcowy istoty białej mózgu, mogą z nich też w specyficznych warunkach fizjologicznych powstawać ciała ketonowe będące paliwem dla wielu narządów i tkanek, w tym również – dla układu nerwowego!

NNKT są także prekursorami hormonów tkankowych i innych ważnych biologicznie związków. Spożycie tłuszczu z pokarmem wpływa też na wydzielanie hormonów uczestniczących w regulacji łaknienia takich jak peptyd YY.

Nadmiar tłuszczu w diecie – konsekwencje

Bez wątpienia nadmierne spożycie tłuszczu nie jest dobre dla naszego zdrowia. Tyle, że tłuszcz nie jest tutaj jakimś wyjątkowym składnikiem, ta sama zasada dotyczy węglowodanów, białka, a także wielu witamin i pierwiastków. Skutkiem nadmiernej konsumpcji tłuszczu może być przyrost masy ciała. Warto jednak tutaj nadmienić, iż wbrew obiegowym teoriom wcale nie jest tak, że to właśnie nadmierna podaż tłuszczu jest przyczyną „epidemii otyłości”. Analogicznie też produkty odtłuszczone nie stanowią leku na tę chorobę. Niestety, to nie takie proste.

Tłuszcz jest najbardziej kalorycznym składnikiem pokarmowym (9kcal w 1g, dla porównania białko i węglowodany – tylko 4kcal w 1g). Kaloryczność sama w sobie nie jest jednak jedynym kryterium rankingowym. Ważna jest także odpowiedź fizjologiczna organizmu na spożycie danego składnika czy zawierającego go pokarmu. Dla zobrazowania zależności powiem tak: wysokie spożycie tłuszczu )a niskie węglowodanów), może zmniejszać łaknienie co jest związane m.in. z nasiloną produkcją ciał ketonowych. Niskie spożycie tłuszczu a wysokie węglowodanów może niekiedy zwiększać łaknienie (jeśli użyjemy niskiej jakości źródeł sacharydów).

Zagadnienie to jest dość skomplikowane i nie będę go teraz omawiał, osoby zainteresowane szerszymi informacjami odsyłam do lektury artykułu dostępnego pod poniższym linkiem:

http://potreningu.pl/articles/2691/cukier-czy-tluszcz--co-tuczy-bardziej