Jak rozpoznać zbyt niski poziom testosteronu?

Produkcja testosteronu w organizmie dojrzałego mężczyzny zmniejsza się wraz z wiekiem, średnio o 1% rocznie. Dodatkowo upływ czasu wpływa także na biologiczną aktywność tego hormonu: po trzeciej dekadzie życia nasileniu ulega wiązanie testosteronu z SHGB (z globuliną wiążącą hormony płciowe - sex hormone binding globulin), zmniejsza się więc pula wolnego homronu we krwi wykazującego działanie biologiczne. Obniżenie produkcji oraz aktywności testosteronu implikuje szereg niekorzystnych następstw obejmujących zarówno formę psychiczną, kondycję fizyczną jak i funkcjonowanie wielu układów i narządów.

Nie tylko upływ czasu, ale również szereg innych czynników wpływać może na poziom androgenów w męskich organizmie. Stres, przetrenowanie bądź zbyt niska aktywność fizyczna, niewłaściwa dieta, nadwaga i otyłość, stosowanie niektórych leków – w tym popularnych w sporcie sterydów anaboliczno-androgennych, a także uwarunkowania genetyczne - wszystko to może przyczynić się do obniżenia produkcji testosteronu, zmniejszenia jego aktywności anabolicznej bądź nasilenia procesu aromatyzacji – czyli konwersji do estrogenów (żeńskich hormonów płciowych).

Jeśli do obniżenia poziomu testosteronu dochodzi szybko (np. po odstawieniu hormonalnych środków dopingujących), jest to zazwyczaj wyraźnie odczuwalne. Obserwuje się obniżenie bądź wręcz zanik libido, zaburzenia erekcji, depresję, brak zdolności do przeżywania radości, pojawiają się bóle mięśniowo-stawowe i znaczne pogorszenie funkcji kognitywnych. Do znacznego i szybkiego obniżenia poziomu testosteronu dojść może także u osób ze skrętem lub zapaleniem jąder, wnętrostwem i żylakami powrózków nasiennych.

W przypadku osób otyłych, przemęczonych, przetrenowanych, żyjących w ciągłym stresie poziom androgenów obniża się wolniej, a jego objawy charakteryzują się mniejszym nasileniem. Nieraz objawia się to się nadpobudliwością, gniewem, a nieraz uczuciem lęku, osłupienia, permanentnym zmęczeniem, zmiennością nastroju, upośledzeniem koncentracji i zapamiętywania oraz problemami z przeżywaniem radości. Dość charakterystycznym objawem jest uczucie gorąca, czy też – jego „uderzenia” i zwiększona potrzeba snu. Również w sferze seksualnej pojawiają się zaburzenia, początkowo osłabienie libido, następnie zmniejszenie zdolności seksualnych.

Osoby aktywne fizycznie zauważyć mogą także wyraźne obniżenie zdolności wysiłkowych, spadek masy mięśniowej, problemy z pozbyciem się tłuszczu zapasowego oraz łatwiejsze „otłuszczanie” sylwetki. Pogarszają się wyniki siłowe, kondycja tlenowa i wytrzymałość siłowa oraz spowolnieniu ulega regeneracja.

Oczywiście żeby potwierdzić obniżony poziom testosteronu czy też zmniejszenie jego biologicznej aktywności konieczne jest wykonanie odpowiednich badań - testosteronu całkowitego oraz testosteronu wolnego lub testosteronu biodostępnego (wolny + związany z albuminami). Jeśli obserwujesz u siebie od jakiegoś czasu opisane tutaj objawy, warto wykonać specjalistyczne badania by ustalić przyczynę. Niski poziom testosteronu można wyprowadzić zmianą stylu życia, obniżeniem nadmiernej masy ciała bądź też poprzez zastosowanie odpowiednich farmaceutyków.