Leki z grupy GLP-1, takie jak Ozempic, Wegovy, Mounjaro czy Zepbound, są dziś szeroko stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości. Ich najczęstsze działania niepożądane są dobrze znane, szczególnie nudności i inne problemy ze strony układu pokarmowego. Nowe badanie opublikowane w „Nature Health” pokazuje jednak, że pacjenci rozmawiają w internecie także o objawach, które mogą być słabiej widoczne w badaniach klinicznych i oficjalnych raportach. Naukowcy wykorzystali sztuczną inteligencję do przeanalizowania ponad 400 tysięcy postów na Reddicie.
AI przeanalizowała wypowiedzi prawie 70 tysięcy osób
Badacze z University of Pennsylvania przeanalizowali ponad pięć lat internetowych dyskusji prowadzonych przez blisko 70 tysięcy użytkowników. Interesowały ich doświadczenia osób piszących o semaglutydzie, stosowanym m.in. w Ozempicu i Wegovy, oraz tirzepatydzie, obecnym w Mounjaro i Zepboundzie.
Tak duża analiza była możliwa dzięki wykorzystaniu modeli językowych, takich jak GPT i Gemini. Sztuczna inteligencja pomagała uporządkować potoczny język użytkowników i przyporządkować opisywane przez nich dolegliwości do standardowych kategorii medycznych. Przykładowo jedna osoba mogła napisać, że „ciągle jest jej zimno”, a inna wspomnieć o dreszczach – system pozwalał połączyć podobne wypowiedzi w odpowiednią kategorię objawów.
Jakie działania niepożądane zgłaszali użytkownicy?
Około 44% analizowanych użytkowników opisało przynajmniej jedno działanie niepożądane. Najczęściej pojawiały się problemy żołądkowo-jelitowe, co nie było zaskoczeniem, ponieważ takie dolegliwości jak nudności są już dobrze znane w przypadku leków GLP-1.
Ciekawsze okazały się objawy, które pojawiały się w internetowych rozmowach stosunkowo często, ale mogą być słabiej reprezentowane w badaniach klinicznych lub oficjalnych informacjach o lekach. Dotyczyło to przede wszystkim zmian związanych z cyklem menstruacyjnym, odczuwaniem temperatury oraz zmęczeniem.
Niemal 4% osób zgłaszających działania niepożądane pisało o objawach dotyczących układu rozrodczego. Wśród nich pojawiały się nieregularne miesiączki, obfitsze krwawienia czy krwawienia pomiędzy miesiączkami. Użytkownicy wspominali również o dreszczach, nietypowym uczuciu zimna, uderzeniach gorąca i odczuciach przypominających gorączkę. Zmęczenie było natomiast drugim najczęściej zgłaszanym problemem w analizowanych wpisach.
Dlaczego naukowców zainteresowały te objawy?
Jednym z możliwych tropów jest podwzgórze – niewielki obszar mózgu uczestniczący m.in. w regulacji apetytu, temperatury ciała, hormonów i funkcji rozrodczych. Leki GLP-1 oddziałują na mechanizmy obejmujące również ten obszar, dlatego zdaniem badaczy powtarzające się doniesienia o zmianach menstruacyjnych czy odczuwaniu temperatury zasługują na dokładniejsze sprawdzenie.
Nie oznacza to jednak, że znaleziono mechanizm odpowiedzialny za te objawy. Jest to raczej wskazówka, która może pomóc zdecydować, jakie potencjalne działania niepożądane warto badać w kolejnych projektach.
Reddit to nie badanie kliniczne
To najważniejsze zastrzeżenie przy interpretacji wyników. Badanie nie dowodzi, że Ozempic, Wegovy, Mounjaro czy Zepbound powodują wszystkie opisane objawy. Pokazuje jedynie, o jakich problemach często pisali użytkownicy tych leków. Nie wiadomo, czy przyczyną był sam lek, szybka utrata masy ciała, zmiany sposobu żywienia, inne choroby, przyjmowane równocześnie preparaty czy jeszcze inne czynniki.
Sami autorzy zwracają uwagę, że użytkownicy Reddita nie są reprezentatywną grupą wszystkich pacjentów. Są przeciętnie młodsi, częściej są mężczyznami i w analizowanych danych w dużej mierze pochodzili ze Stanów Zjednoczonych. Nie można więc na podstawie tych wyników określić, jak często poszczególne objawy występują u wszystkich osób stosujących GLP-1.
Po co więc analizować media społecznościowe?
Badania kliniczne pozostają podstawą oceny bezpieczeństwa leków, ale mają swoje ograniczenia. Obejmują określoną liczbę uczestników i trwają przez określony czas. Kiedy lek zaczynają stosować miliony ludzi, mogą pojawić się sygnały, które wcześniej były trudne do zauważenia.
Analizowanie setek tysięcy spontanicznych wypowiedzi pacjentów może więc działać jak system wczesnego ostrzegania. Jeśli tysiące osób niezależnie opisują podobny nietypowy problem, naukowcy mogą sprawdzić go później w kontrolowanych badaniach. AI nie zastępuje tutaj lekarzy ani badań klinicznych – pomaga przede wszystkim szybko wychwycić wzorce w ogromnej ilości danych.
Co wynika z badania?
Wyniki nie są powodem, aby osoby przyjmujące leki GLP-1 samodzielnie przerywały leczenie. Pokazują natomiast, że wraz z ogromnym wzrostem popularności tych preparatów warto dokładniej obserwować ich działanie w codziennym stosowaniu.
Szczególnej uwagi wymagają teraz zgłoszenia dotyczące zaburzeń menstruacyjnych, zmian odczuwania temperatury oraz zmęczenia. Dopiero kolejne badania pozwolą ustalić, czy rzeczywiście występują one częściej podczas stosowania GLP-1 i czy można mówić o związku przyczynowym.
