Niebezpieczna kombinacja: leki i soki

Kwestia interakcji pomiędzy przyjmowanymi lekami a spożywaną żywnością często pomijana jest zupełnie nie tylko przez laików, ale także dietetyków, farmaceutów i lekarzy. Tymczasem zjawisko to istnieje i może mieć bardzo istotne znaczenie zarówno dla skuteczności podjętego leczenia, jak i jego ewentualnych, niepożądanych konsekwencji zdrowotnych. Flagowym przykładem produktów żywnościowych, w wypadku których należy zachować szczególną ostrożność przy przyjmowaniu farmaceutyków, są owoce cytrusowe, a zwłaszcza – grejpfruty.

Zawierają one bowiem szereg korzystnych skądinąd dla zdrowia substancji zaliczanych do flawonoidów, które oddziaływać mogą na metabolizm leków poprzez inhibicję (blokowanie)kompleksu enzymów (cytochromu P-450) obecnych głównie w ścianie jelita i wątrobie, zaangażowanych w ten proces. Doprowadzają one tym samy z jednej strony do nasilenia działania farmaceutyków, jak i zwiększenia ryzyka objawów niepożądanych.

Wpływ cytrusów na metabolizm leków został odkryty przypadkowo, kiedy w jednym z eksperymentów autorzy próbowali ocenić interakcje pomiędzy lekami na nadciśnienie a alkoholem. W celu „zamaskowania” smaku alkoholu podano go ochotnikom w towarzystwie soku grejpfrutowego. Grupa porównawcza otrzymała sam sok grejpfrutowy. Okazało się, że w obu grupach zanotowano wielokrotnie wyższe poziomy leków w osoczu niż w innych badaniach, przy użyciu tych samych dawek tych samych leków. Szybko doszukano się związku pomiędzy dziwnymi wynikami – a zastosowanym w badaniu sokiem z grejpfrutów.

Zwrócić należy także uwagę, że nie wystarczy tutaj wstrzymać się od popijania dawki lelku sokiem grejpfrutowym, czy herbatą z cytryną. Cytrusów nie powinno się spożywać minimum w odstępie kilku godzin od podania farmaceutyków, a najlepiej zachować kilkunastogodzinną przerwę. Dotyczy to zarówno żywności konwencjonalnej, takiej jak świeże owoce i ich przetwory, jak i suplementów diety zawierających wyciągi i flawonoidy cytrusowe. Przypuszcza się, że w interakcje z lekami wchodzą przede wszystkim naryngina, dihydroksybergamotyna, a także furanokumaryny. Badania naukowe jednak nie są jednoznaczne w tej kwestii, ja jednak sugeruję zachować ostrożność.

Grapefruit juice–drug interactions. David G Bailey, J Malcolm, O Arnold, and J David Spence