Witamina K1 i K2 - pakiet kluczowych informacji

O witaminie K2 zrobiło się w ostatnim czasie bardzo głośno. Związkowi temu przypisuje się szereg unikalnych właściwości coraz częściej sugerując, że warto na stałe włączyć go do diety w formie suplementu. Aktualnie stało się łączenie witaminy K2 i witaminy D w pakiecie, co ma pewne uzasadnienie obie substancje bowiem "współpracują" ze sobą w naszym organizmie. Niestety w kwestii właściwości witaminy K2 istnieje wiele kontrowersji, a nie wszystkie informacje, które przedstawiane są na forach internetowych, blogach i w rozmaitych opracowaniach - są w pełni rzetelne. W związku tym warto uporządkować stan dostępnej wiedzy na temat tej witaminy sięgając do źródeł naukowych.

Przeczytaj koniecznie:

Składniki mineralne z bliższej perspektywy

Trochę historii

Witaminy K odkryta została w roku 1930 przez duńskiego biochemika Henrika Dama. Badacz ten zauważył, że u zwierząt hodowlanych (kurczaków) niskotłuszczowa dieta powoduje rozległe krwawienia w tkance podskórnej i w mięśniach. W tym samym okresie inny badacz - dr McFarlane dokonał podobnych obserwacji przy podawaniu zwierzętom diety przesadnie ubogiej w tłuszcze. To zapoczątkowało intensywne poszukiwania czynnika odpowiadającego za obserwowane nieprawidłowości. Po kilku latach badań wspomniany Henrik Dam zaobserwował, że w zapobieganiu obserwowanym nieprawidłowościom pomagają pokarmy takie jak: zielone liście roślin rożnego typu, pomidory i wątroba wieprzowa (podawane razem). Autor wraz ze swoim współpracownikiem, dr  Schönheyderem uznał, że za zaburzenia krzepliwości krwi odpowiada czynnik (składnik) żywieniowy, który charakteryzuje się rozpuszczalnością w tłuszczach. Tak oto powstała "witamina koagulacyjna" czyli w skrócie "witamina K"... Przypisano jej przeciwkrwotoczne właściwości. W późniejszych latach odkryto jeszcze inne, ciekawe walory tejże witaminy.

Witamina K czy zespół witamin K?

Dziś wiemy, że witamina K to nie jest jeden związek, a cała gama, których łączy podobna budowa chemiczna (dla bardziej wnikliwych czytelników wspomnę, iż wspólnym mianownikiem jest tutaj obecność pierścienia 2-metylo-1,4-naftochinonowego z przyłączonymi grupami izoprenoidowymi w pozycji C3). Znamy dwie naturalne formy witaminy K:

  • witamina K1 (filochinon lub filomenadion) - syntezowana jest przez rośliny i w nich jest głownie zawarta,
  • witamina K2 (menachinon zwany w skrócie "MK") - produkowana przez bakterie i występująca w pokarmach zwierzęcych oraz w fermentowanej soi, może też powstawać z po przejściu odpowiedniej "obróbki" z witaminy K1 lub K3.

Oprócz wymienionych form witaminy K, może także wyróżnić witaminę K3 (menadion), która w istocie rzeczy jest raczej prowitaminą oraz witaminę K4, która powstaje w wyniku estryfikacji witaminy K4 i także może pełnić funkcje prowitaminy.

Złożoność witaminy K2

Widzimy już, że witamina K to de facto pakiet witamin, a nie jeden związek chemiczny. Zróżnicowanie poszczególnych form to jednak temat bardziej złożony niż może się wydawać na pierwszy rzut oka. Otóż, występują także różne formy witaminy K2, które różnią się pomiędzy sobą ilością grup izoprenoidowych i zależnie od ich ilości numerowane są od MK-1 do MK-13. Co najistotniejsze, każda z tych postaci prawdopodobnie w trochę inny sposób wpływa na organizm. Aktualnie najwięcej mówi się o formach: MK-4 i MK-7, gdyż są one najlepiej przebadane (choć zdecydowanie większa ilość danych naukowych dotyczy MK-7). Prawdopodobnie także te formy wywierają najbardziej pożądany wpływ na ludzki organizm. Faktem też jest, że w ludzkiej surowicy krwi poziom witaminy K2 jest istotnie niższy niż witaminy K1. Trudno jednak stwierdzić jednoznacznie czy jest to normalna prawidłowość czy też stan wymagający wyrównania, bo brakuje ustalonych wartości referencyjnych na których można byłoby się oprzeć.