Dla wielu osób dzień zaczyna się od filiżanki kawy. Najczęściej traktujemy ją jako sposób na pobudzenie i zwiększenie koncentracji. Okazuje się jednak, że jej działanie może być znacznie bardziej złożone. Badacze z APC Microbiome Ireland przy University College Cork postanowili sprawdzić, w jaki sposób regularne spożywanie kawy wpływa na tak zwaną oś jelitowo-mózgową, czyli sieć połączeń między mikrobiotą jelitową a układem nerwowym. Wyniki sugerują, że kawa może oddziaływać nie tylko na poziom energii, ale również na nastrój i odczuwanie stresu.
Badanie naukowe
Do badania zaproszono 62 osoby. Połowa z nich regularnie piła od trzech do pięciu filiżanek kawy dziennie, natomiast pozostali uczestnicy nie spożywali jej na co dzień.
Najpierw osoby pijące kawę musiały z niej całkowicie zrezygnować na dwa tygodnie. W tym czasie naukowcy monitorowali ich samopoczucie, analizowali próbki kału i moczu oraz oceniali zmiany zachodzące w mikrobiocie jelitowej.
Po okresie przerwy uczestnicy ponownie zaczęli pić kawę. Część otrzymała kawę kofeinową, a część bezkofeinową. Dzięki temu badacze mogli sprawdzić, które efekty są związane z kofeiną, a które z innymi składnikami obecnymi w ziarnach.
Lepszy nastrój niezależnie od kofeiny
Jednym z najciekawszych odkryć było to, że zarówno kawa kofeinowa, jak i bezkofeinowa wiązały się z poprawą samopoczucia.
Po ponownym włączeniu kawy uczestnicy zgłaszali niższy poziom odczuwanego stresu, mniejsze nasilenie objawów obniżonego nastroju oraz niższą impulsywność. Sugeruje to, że część korzyści może wynikać nie tylko z działania kofeiny, ale także z innych substancji naturalnie występujących w kawie.
Jelita mogą być ważniejszym elementem układanki, niż sądzono
Analizy wykazały również zmiany w składzie mikrobioty jelitowej osób regularnie pijących kawę. Naukowcy zaobserwowali większą obecność niektórych bakterii związanych z procesami trawiennymi i metabolizmem kwasów żółciowych.
Badacze podkreślają, że kawa nie działa wyłącznie na pojedyncze szczepy bakterii. Znacznie ważniejsze wydaje się to, jak wpływa na funkcjonowanie całej społeczności mikroorganizmów zamieszkujących jelita oraz na produkowane przez nie metabolity.
Kofeina i kawa to nie zawsze to samo
Badanie pokazało również interesujące różnice między kawą kofeinową i bezkofeinową. Kawa zawierająca kofeinę była związana z większą czujnością, lepszą koncentracją oraz niższym poziomem odczuwanego lęku. Z kolei poprawę wybranych funkcji poznawczych zaobserwowano także u osób pijących kawę bezkofeinową, co sugeruje udział innych składników, między innymi polifenoli. To kolejny dowód na to, że kawa jest znacznie bardziej złożonym napojem niż tylko źródłem kofeiny.
Czy każdy powinien pić więcej kawy?
Niekoniecznie. Badanie nie oznacza, że kawa jest niezbędnym elementem zdrowej diety ani że będzie działała identycznie u każdej osoby. Wrażliwość na kofeinę jest indywidualna. Niektóre osoby dobrze tolerują kilka filiżanek dziennie, podczas gdy u innych nawet niewielkie ilości mogą nasilać problemy ze snem lub powodować dyskomfort. Warto również pamiętać, że badanie dotyczyło przede wszystkim regularnych konsumentów kawy pijących umiarkowane ilości tego napoju.
Najważniejszy wniosek
Nowe badanie sugeruje, że kawa może wpływać na samopoczucie nie tylko poprzez działanie kofeiny. Zmiany zachodzące w mikrobiocie jelitowej mogą być jednym z mechanizmów tłumaczących, dlaczego regularni kawosze często odczuwają korzyści wykraczające poza sam wzrost energii.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest oś jelitowo-mózgowa?
To dwukierunkowy system komunikacji między przewodem pokarmowym, mikrobiotą jelitową a układem nerwowym.
Czy kawa może wpływać na nastrój?
Badanie wykazało, że zarówno kawa kofeinowa, jak i bezkofeinowa były związane z niższym poziomem odczuwanego stresu i lepszym samopoczuciem uczestników.
Czy za wszystkie korzyści odpowiada kofeina?
Nie. Wyniki sugerują, że znaczenie mogą mieć również inne składniki kawy, między innymi polifenole.
Czy kawa bezkofeinowa również wpływa na organizm?
Tak. W badaniu osoby pijące kawę bezkofeinową również doświadczały korzystnych zmian związanych z samopoczuciem.
Czy kawa zmienia mikrobiotę jelitową?
Badacze zaobserwowali różnice w składzie mikrobioty pomiędzy osobami regularnie pijącymi kawę a tymi, które jej nie spożywały.
Ile kawy pili uczestnicy badania?
Regularni kawosze spożywali od trzech do pięciu filiżanek dziennie, czyli ilość uznawaną przez EFSA za umiarkowaną i bezpieczną dla większości zdrowych dorosłych.
Czy picie większej ilości kawy oznacza większe korzyści?
Badanie tego nie oceniało. Większa ilość kawy nie musi oznaczać większych korzyści zdrowotnych.
