Czy rozmiar ma znaczenie?

Chociaż to pokarm, który spożywamy, a nie naczynia w jakich go podajemy jest źródłem nadprogramowych kalorii, to w rozmaitych artykułach na temat odżywiania powielane są sugestie, że wielkość naczynia w jakim serwujemy posiłek wpływać może na dzienne spożycie energii. Innymi słowy nie tylko to co jemy, ale także w jaki sposób podajemy ma znaczenie dla naszej sylwetki. Czy ta kontrowersyjna teoria faktycznie ma potwierdzenie w wynikach badań?

Nakładając tę samą porcję jedzenia na mały i na duży talerz, łatwo zauważyć, że w przypadku większego naczynia wydaje się ona mniejsza. Zgodnie z popularyzowaną na łamach kolorowej prasy teorią, informacja ta dociera do naszego mózgu i zaburza mechanizm kontrolujący łaknienie przez co zjadamy więcej. Wniosek ten wydaje się być trochę zaskakujący, a zarazem dość logiczny, warto więc poświęcić mu trochę uwagi i zastanowić się czy faktycznie ma uzasadnienie i przeanalizować dostępną literaturę naukową.

Badacze z Texas Christian University w jednym z eksperymentów postanowili sprawdzić czy faktycznie wielkość talerza na jakim podawany jest posiłek wpływa na mechanizmy kontroli łaknienia. W eksperymencie wzięli udział zarówno szczupli jak i otyli ochotnicy, którzy zostali przydzieleni do różnych grup. Każda grupa w ramach tego badania otrzymała posiłek w postaci spaghetti z sosem pomidorowym najpierw na małych talerzach (21cm), a następnie innego dnia na większych talerzach (27cm). Wielkość porcji za każdym razem była dobierana indywidualnie wg życzeń poszczególnych uczestników. Co się okazało?

Ochotnicy o prawidłowej masie ciała, zarówno w przypadku większych jak i mniejszych naczyń, dostarczyli niemal identyczną ilość energii, a w przypadku osób otyłych i z nadwagą - na większych talerzach podaż kalorii była nawet odrobinę mniejsza. Tak więc autorzy doszli do wniosku, że wielkość naczynia na jakim podawany jest posiłek nie ma istotnego znaczenia dla podaży energii, a co za tym idzie – na podstawie tego eksperymentu można stwierdzić, że teoria zgodnie z którą wielkość talerza wpływa na kontrolę poboru pożywienia jest co najmniej wątpliwa.

Do podobnych wniosków doszli badacze z Pennsylvania State University, którzy postanowili sprawdzić czy zmniejszenie wielkości talerza wpłynie na spożycie energii w ramach jednego posiłku  w przypadku zdrowych dorosłych ochotników. W ramach jednego eksperymentu wykonane zostały trzy próby, w których uczestnicy bądź to ustalali sami wielkość porcji nakładanych na talerze o różnej wielkości, bądź otrzymywali ściśle ustalone porcje na talerzach o różnej wielkości. Okazało się, że wielkość talerza nie miała znaczenia dla spożycie energii.

Wnioski

Na podstawie dostępnej przytoczonych powyżej wyników badań uznać należy, że rozgłaszane wszem i wobec teorie na temat wpływu wielkości talerza na uczucie głodu czy spożycie pokarmu, między bajki można włożyć. To z pewnością dobra wiadomość dla tych, którzy kurację odchudzającą planowali zacząć od wymiany serwisów kuchennych na mniejsze – oszczędzą bowiem kilka złotych; zła wiadomość natomiast dla rozmaitych czarnoksiężników propagujących mity i niepotrzebnie odciągających uwagę czytelników od podstawowych zasad zdrowego żywienia i kontroli masy ciała. Tak więc nawiązując do tytułu tego artykułu należy podkreślić: rozmiar znaczenia nie ma …

…przynajmniej w przypadku wielkości talerza…

Źródła: • Shah M, Schroeder R, Winn W, Adams-Huet B. A pilot study to investigate the effect of plate size on meal energy intake in normal weight and overweight/obese women. J Hum Nutr Diet. 2011 Dec;24(6):612-5. doi: 10.1111/j.1365-277X.2011.01210.x. • Rolls BJ, Roe LS, Halverson KH, Meengs JS. Using a smaller plate did not reduce energy intake at meals. Appetite. 2007 Nov;49(3):652-60. Epub 2007 Apr 22.