Czy duże ilości białka faktycznie uszkadzają nerki?

Zapewne nie raz czytałeś czy też słyszałeś, być może nawet z ust dietetyków i lekarzy, iż wysoka podaż protein może doprowadzić do fizycznego uszkodzenia nerek i trwałych, poważnych konsekwencji zdrowotnych. Faktycznie pogląd dotyczący negatywnego wpływu białka na funkcjonowanie tego narządu jest dość powszechny, ale czy uzasadniony? Czy istnieją rzetelne źródła wiedzy wskazujące, iż spożywanie np. 200g białka w ciągu doby faktycznie doprowadza nerki do zdrowotnej degrengolady?

Przeczytaj koniecznie:

Serwatka w proszku a białko serwatkowe-nie pomyl tego!

Ze świecą próżno by szukać…

Tak naprawdę przeprowadzono wiele badań i istnieje sporo publikacji naukowych dotyczących wpływu wysokiej podaży protein na funkcjonowanie nerek. Faktycznie zaobserwowano, że bardzo duży udział białka w diecie stanowi pewne obciążenie dla tego narządu, co więcej zauważono także, iż przewlekłe, długotrwałe spożywanie znacznych ilości protein może doprowadzić do zmian w obrębie nerek, które jednak wbrew początkowym przewidywaniom nie mają charakteru patologicznego – a adaptacyjny. Nie istnieją jednak dane naukowe, na podstawie których można byłoby jednoznacznie stwierdzić, że wysoka podaż protein grozi trwałym uszkodzeniem nerek u osób bez problemów zdrowotnych związanych z funkcjonowaniem tego narządu. Warto wspomnieć, że przeprowadzano również badania z udziałem wyczynowych sportowców spożywających nawet 2,8g białka na kg masy ciała.

Czy można powiedzieć, że ryzyko nie istnieje?

Niestety nie. Jedyne co można jednoznacznie stwierdzić, to że w przypadku osób zdrowych i spożycia białka sięgającego 3g na kilogram masy ciała, w żadnym badaniu nie zaobserwowano symptomów uszkodzenia nerek. Należy jednak bezwzględnie pamiętać, iż sytuacja zupełnie inaczej wyglądać może u osób z istniejącą już dysfunkcją nerek. U osób z łagodną niewydolnością tego narządu, zwiększenie podaży protein  przyspiesza postęp choroby, a zmniejszenie – może go spowolnić. Sytuacja różnie może wyglądać także u osób z kamicą nerkową, a także w przypadku istniejącego już nadciśnienia. Warto także pamiętać, że znaczne spożycie produktów białkowych sprzyja zaburzeniu równowagi kwasowo zasadowej i musi być równoważone odpowiednio wysokim udziałem w diecie pokarmów o charakterze zasadotwórczym (owoce warzywa), w innym wypadku ryzykujemy zaburzeniem pracy wielu układów i narządów.

Ile to „dużo”?

Należy pamiętać o tym, że są pewne granice windowania spożycia protein. Tak naprawdę już podaż białka w ilości około 2g na kg masy ciała uznać należy za relatywnie wysoką w stosunku do obowiązujących norm dla osób nieuprawiających sportu. Warto także zdać sobie sprawę,iż brak jest badań weryfikujących skutki zdrowotne diet skrajnie wysokobiałkowych, gdzie podaż tego makroskładnika sięga 400g na dobę. Wreszcie też polecałbym wziąć pod uwagę fakt, że istnieją inne potencjalne konsekwencje zdrowotne wynikające z nadmiernej podaży białka niż tylko wspomniane tutaj, domniemane uszkodzenie nerek. Nadmierne spożycie protein może stanowić istotne obciążenie dla wątroby oraz dla układu nerwowego, a oparcie swojego menu jedynie o chude pokarmy białkowe z wykluczeniem produktów węglowodanowych i tłuszczowych może nawet stanowić zagrożenie dla życia (rabbit starvation syndrome). W przypadku osób trenujących siłowo nie ma podstaw ku temu, by przekraczać pułap 2 – 2,5g białka na kg masy ciała (około 25% dziennego zapotrzebowania na energię).

Podsumowanie

Chociaż nikt nie udowodnił, że wysoka podaż białka stwarza zagrożenie dla nerek, to nie oznacza to, że można bezkarnie zwiększać spożycie tego składnika pokarmowego, w przekonaniu, iż taki zabieg jest w 100-% bezpieczny. Warto zachować umiar i zdrowy rozsądek, nie ulegając przy tym ani panice związanej z rzekomym negatywnym wpływem diet wysokobiałkowych na nerki, ani też nie zawierzając zbytnio teoriom lansowanym przez niektórych „guru”, zgodnie z którymi optymalne spożycie białka oscyluje w przedziale pomiędzy 3 - 4g na kg masy ciała.

Źródła: • Do regular high protein diets have potential health risks on kidney function in athletes? Poortmans JR, Dellalieux O. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2000 Mar;10(1):28-38. • Bilsborough S, Mann N. A review of issues of dietary protein intake in humans. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2006 Apr;16(2):129-52. • Martin WF, Armstrong LE, Rodriguez NR. Dietary protein intake and renal function. Nutr Metab (Lond). 2005 Sep 20;2:25.