Dieta bezglutenowa – kto powinien ją stosować?

W ostatnich czasach coraz więcej pisze i mówi się o glutenie, przy czym większość pojawiających się informacji przedstawia ten składnik w diecie raczej w negatywnym kontekście. Co prawda nie ma powodów do paniki, nie każdemu bowiem gluten musi szkodzić, niemniej jednak istnieje spora grupa osób, która powinna go unikać. W jakich przypadkach zatem zalecana jest dieta bezglutenowa?

Przeczytaj koniecznie:

Gluten a masa i skład ciała – ciekawa zależność

Celiakia

Celiakia jest chorobą mającą podłożę autoimmunologiczne i uwarunkowana jest przez predyspozycje genetycznie. Przypadłość ta związana jest z nieprawidłową reakcją organizmu na gluten, co prowadzi do uszkodzenia, a następnie do zaniku kosmków jelitowych. Składnikami prowokującymi nieprawidłową reakcję immunologiczną są białka obecne w żywności takie jak obecna w pszenicy gliadyna, zawarta w życie sekalina, hordeina pochodząca z jęczmienia i wg niektórych źródeł także  awenina występująca w owsie (najprawdopodobniej problemem nie jest jednak sama awenina, co zanieczyszczenie owsa innymi zbożami glutenowymi.

Postępujący w przebiegu choroby zanik kosmków jelitowych prowadzi do zaburzenia wchłaniania wielu składników odżywczych, czego skutkiem są  niedobory żywieniowe i w dalszej konsekwencji – zaburzenie pracy wielu układów i narządów. Celiakii towarzyszyć może wiele innych przypadłości, w tym reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu I, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i inne. Celiakię rozpoznaje się na podstawie analizy objawów klinicznych, związanych obecnością glutenu w diecie, badań histopatologicznych i badań krwi na obecność przeciwciał swoistych.

Uczulenie na gluten

Alergia na gluten jest przypadłością, która także wiąże się z zaburzoną reakcją układu odpornościowego, niemniej leżące u jej podstaw mechanizmy oraz objawy są inne niż w przypadku celiakii. Symptomy alergii na gluten mogą mieć niekiedy charakter ostry i nagły:

  • wymioty,
  • biegunka,
  • pokrzywka,
  • atopia,
  • w skrajnych wypadkach także skurcz oskrzeli i wstrząs anafilaktyczny.

Często zdarza się, iż objawy mają przebieg łagodny nazywany również  późnym, a należą do nich:

  • zaburzenia pracy przewodu pokarmowego,
  • zaostrzenie istniejących już zmian atopowych.

Uczulenie na gluten ma inny przebieg u niemowląt i małych dzieci, a inny u dorosłych. W pierwszym przypadku częściej pojawiają się problemy dermatologiczne, w drugim zaburzenia pracy przewodu pokarmowego. U osób dorosłych niewielkie ilości glutenu zazwyczaj nie powodują charakterystycznych reakcji, u dzieci natomiast sytuacja wygląda inaczej, dlatego też potrzeba u nich stosować dość restrykcyjną dietę bezglutenową.Rozpoznanie choroby następuje w wyniku przeprowadzenia testów skórnych, uzupełnionych o analizę objawów i reakcję na eliminację glutenu w diecie.