Czy budowaniu masy mięśniowej musi towarzyszyć przyrost tłuszczu?

Upowszechniło się takie przekonanie, które mówi, że podczas budowy masy mięśniowej „musi” przybywać tłuszczu zapasowego. Podobno jest to nieunikniony skutek nadwyżki kalorycznej. Mimo to są osoby, które twierdzą, iż udało im się dobudować muskulatury nie zyskując ani grama niechcianego balastu tłuszczowego. Mało tego, można się spotkać z relacjami wedle których, możliwe jest jednoczesne budowanie masy mięśniowej i pozbywanie się nadmiaru tkanki tłuszczowej. Komu zatem wierzyć? Na jakiego typu postępy należy się nastawiać?

Przeczytaj koniecznie:

Masa ponad wszystko

Takie jest odwieczne prawo przyrody…

Patrząc na „codzienną praktykę” łatwo zauważyć, że dość częstym zjawiskiem jest to, w ramach którego przyrostowi tkanki mięśniowej towarzyszy też przyrost tłuszczu. Wystarczy zerknąć na fotorelacje „przemian” zamieszczane na forach internetowych. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku zawodników kulturystyki i fitness. W końcu nie robią oni „masoredukcji”, a dzielą makrocykl treningowy na okres przygotowawczy, poświęcony głównie rozwojowi masy mięśniowej i siły, a także na okres startowy poświęcony w dużej mierze redukcji tkanki tłuszczowej. Naturalnym wydaje się więc sytuacja, w przebiegu której najpierw budujemy masę mięśniową zyskując trochę (w domyśle: jak najmniej) tłuszczu zapasowego, a następnie celujemy w redukcję starając się stracić jak najmniej ciężko wypracowanej tkanki mięśniowej.

A jednak są wyjątki…

Chociaż przedstawiony powyżej schemat daleki jest od ideału (w końcu wszyscy chcielibyśmy jednocześnie budować tkankę mięśniową i redukować tkankę tłuszczową), to okazuje się on możliwy do zaakceptowania w praktyce. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie to, że ciągle pojawiają się nieliczne głosy wskazujące, że „wcale tak być nie musi”. Na dodatek jeszcze, owe głosy wspierane są przez realne przemiany osób, którym udało się zrekomponować sylwetkę tak, iż wygląda ona na bardziej muskularną i jednocześnie – mocniej odtłuszczoną. Pod takimi fotorelacjami pojawiają się zaraz głosy, że to „dzięki sterydom”, ale w końcu przecież jakichkolwiek zarzutów by nie używać, powinno to być niemożliwe. Mimo tego takie sytuacje się zdarzają. W jaki sposób to wytłumaczyć?

Budowa muskulatury od podszewki

Budowa masy mięśniowej to proces dość złożony. Żeby organizm w ogóle zechciał podjąć działania na rzecz rozbudowy muskulatury, musi mieć niezbite dowody na to, że inwestycja w nowe struktury jest mu do czegokolwiek potrzebna. Bodźcem dającym takie przekonanie jest oczywiście trening oporowy. Nie może to być oczywiście jednostkowy wypad na siłownie. Trening musi być sukcesywnie powtarzany, jeśli ma być namacalnym świadectwem na to, że organizm winien skupić swoje siły na budowie mięśni, pozwalając mu wytrzymać dodatkowe obciążenia fizyczne i umożliwiające adaptację do nowych, ciężkich warunków. Ale na tym nie koniec tematu budowy masy. Same treningi to za mało by notować konsekwentny i zadowalający progres.

Do tego, by organizm mógł cokolwiek zbudować potrzeba „rąk do pracy”. Funkcję takowych wewnątrzkomórkowych „robotników”, pełnią wewnątrz komórek specjalne enzymy mające budowę białkową, które aktywowane mogą zostać jedynie przy zaangażowaniu tzw. koenzymów powstających m.in. z witamin. Czynnikami pobudzającymi enzymy do pracy mogą być m.in.:

  • hormony (te wydzielane są pod wpływem wysiłku fizycznego, a także pod wpływem czynników żywieniowych),
  • zmiany w poziomie energii w komórce (spadek poziomu energii uruchamia enzymy kataboliczne, a jej wzrost - anaboliczne),
  • zmiany w dostępności substratów budulcowych (podobnie jak powyżej, wzrost dostępności składników budulcowych uruchamia enzymy anaboliczne),
  • fizyczna obecność wybranych aminokwasów w komórce (aminokwasy takie jak leucyna, stymulują określone kinazy inicjując anabolizm).

Żeby praca mogła ruszyć, potrzeba także „cegiełek”, którymi są wspomniane już poprzednio aminokwasy. Niezbędna jest także energia („waluta” jakiej żądają „robotnicy” czyli enzymy), której źródłem są cukrowce i kwasy tłuszczowe. Bez budulca i energii nic nie zostanie zbudowane. Mało tego, organizm wymaga odpowiedniej dostępności składników energetycznych i budulcowych przekraczających potrzeby związane z utrzymaniem aktualnej masy ciała i aktualnej aktywności (oraz przebiegu funkcji życiowych). Dlatego tak często wspomina się o nadwyżce energetycznej (która bądź co bądź pozyskiwana może być nie tylko z pożywienia, o czym więcej za chwilę).