Paracetamol  niszczy więzadła sportowca?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. aspiryna, ibuprofen, indometacyna, naproksen, ketoprofen, kwas mefenamowy, meloksykam i piroksykam) są jednymi z najchętniej nadużywanych leków bez recepty. Ma to swoją bardzo ciemną stronę, co roku w USA prawie 44 000 osób umiera z powodu przedawkowania leków [4]. Jeżeli chodzi o środki na receptę, to jest równie źle: prawie 2 miliony Amerykanów są uzależnione i/lub nadużywało opioidów w roku 2013, z tego ponad 16 000 osób zmarło! [2] Od 1999 roku ilość sprzedawanych opioidów na receptę wzrosła w USA o trzysta procent, zaś liczba zgonów Amerykanów z powodu przedawkowania opiodów zwiększyła się czterokrotnie.

Przeczytaj koniecznie:

Czy przysiady ze sztangą niszczą kolana?

Powyższe dane opracowano w renomowanym Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorobom (CDC), mieszczącym się w Atlancie (powstało ono w 1946 roku) [3] W Polsce NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne) takie jak ibuprofen, aspiryna, diklofenak sodu zabijają wg szacunków 3000 osób rocznie. „Owrzodzenia po NLPZ często nie dają objawów klinicznych, a u 40 do 60% chorych dopiero groźne powikłania (krwotok, perforacja) są pierwszym, zaskakującym sygnałem uszkodzenia przewodu pokarmowego, gdy przedtem wrzód był niemy. Wg Singha i wsp. aż u 81% chorych, którzy mieli groźne powikłanie nie występowały wcześniejsze objawy, które mogłyby stanowić ostrzeżenie” [1]

A co mają wspólnego leki z adaptacją wiązadeł do treningu siłowego? Okazuje się, iż wpływ może być drastyczny i istotny! „Na główny mechanizm wyprostny stawu kolanowego składają się mięsień czworogłowy, rzepka i więzadło rzepki. Uszkodzenie któregokolwiek z tych elementów powoduje upośledzenie czynnego wyprostu stawu kolanowego, a tym samym trudności w samodzielnym poruszaniu się” [6]. Obok wspomnianego wcześniej ryzyka np. krwawień - NLPZ wpływają na funkcjonowanie zdrowego sportowca –negatywnie oddziałując nawet na adaptacje wiązadeł do treningu siłowego!

Miliony osób w podeszłym wieku codziennie stosuje acetaminophen (paracetamol) lub ibuprofen, jednocześnie są one zachęcane do treningu siłowego. Może mieć to wpływ na stan więzadła rzepki!

W badaniu z 2011 roku [5] 36 osób zostało przydzielonych losowo do grup:

  • placebo (wiek: 67 ± 2 lata),
  • acetaminophen (paracetamol) – 4 g dziennie (wiek: 64 ± 1 rok),
  • ibuprofen – 1.2 g dziennie (wiek: 64 ± 1 rok),

Jednocześnie przez 12 tygodni ćwiczyli oni prostowniki stawu kolanowego.

Przed i po 12 tygodniach oceniono funkcjonowanie więzadła rzepki poprzez:

  • użycie rezonansu magnetycznego (przekrój więzadła oraz intensywność sygnału),
  • badanie USG – mające wychwycić wykrywające zmiany degeneracyjne w obrębie więzadła rzepki powiązane z pomiarami sił aby ustalić sztywność, odkształcenia,

Wyniki:

  1. Pole przekroju więzadła (CSA) nie zmieniło się w grupie placebo, również stosowanie ibuprofenu nie miało wpływu na ten parametr.
  2. W grupie acetaminophenu (paracetamolu) pole przekroju więzadła (CSA) zwiększyło się o 3%, szczególnie poprzez wzrost w środkowej (+7%) i dystalnej części więzadła (+8%).
  3. Porównano dane dotyczące sił oddziałujących na więzadło przed i po zakończeniu treningu mięśni prostowników stawu kolanowego. Deformacje i naprężenia więzadła rzepki zmniejszyły się o 11%, zaś sztywność więzadła pozostała taka sama jak przed ćwiczeniami – w grupie placebo.
  4. W grupie ibuprofenu omawiane parametry również nie uległy zmianie.
  5. W grupie paracetamolu deformacje i naprężenia więzadła rzepki zwiększyły się aż o 20%, zaś jego sztywność zmniejszyła się o 17%.

Z innych badań wiemy, iż pole przekroju więzadła właściwego rzepki (patellar ligament) u ciężarowców może być o 37.1% większe w porównaniu do grupy kontrolnej [7]. W badaniu uczestniczyli zawodnicy ze średnim stażem 15 lat „dźwigania”. Ze wzrostem więzadła powinna rosnąć jego odporność na uszkodzenia – badania mówią o wzroście odporności więzadła o 50-100 N na każdy centymetr przyrostu. Co najgorsze, po treningu siłowym oczekiwany był efekt zwiększenia odporności więzadła rzepki – tymczasem podobne osłabienie odnotowywano w więzadle mięśnia brzuchatego łydki po 90 dniach leżenia w bezruchu, w łóżku! Naukowcy spekulują, iż paracetomol zmienił strukturę więzadła rzepki (nawodnienie, strukturę włókien kolagenowych). Co najgorsze, paracetamol nie działa lokalnie lecz globalnie, a istnieją dziesiątki miejsc, gdzie może negatywnie zmieniać strukturę kolagenu (np. w tkankach przyległych do kości).

Wniosek – przewlekłe stosowanie paracetamolu w większych dawkach (np. 4 g dziennie) może prowadzić do tendinopatii więzadła rzepki oraz innych uszkodzeń aparatu ruchu. Należy dobrze rozważyć stosowanie acetaminophenu ze względu na potencjalne kontuzje. Dodatkowo wiemy, iż jest on toksyczny dla wątroby.

 

Źródła: „Przewlekłe stosowanie NLPZ – zagrożenia, potencjalne powikłania”; Małgorzata Wisłowska. http://www.czytelniamedyczna.pl/504,przewlekle-stosowanie-nlpz-zagrozenia-potencjalne-powiklania.html 2. Draft CDC Guideline for Prescribing Opioids for Chronic Pain http://www.cdc.gov/drugoverdose/prescribing/guideline.html 3. Historia centrum zwalczania chorób (CDC) w Atlancie, USA [History of Centers for Diseases Control, Atlanta, USA] 4. “Drug Overdose Now Leading Cause of Injury-Related Deaths” http://www.medscape.com/viewarticle/846636 5. Influence of acetaminophen and ibuprofen on in vivo patellar tendon adaptations to knee extensor resistance exercise in older adults C. C. Carroll,1 J. M. Dickinson,1 J. K. LeMoine,1 J. M. Haus,1 E. M. Weinheimer,1 C. J. Hollon,1 P. Aagaard,2 S. P. Magnusson,3 and T. A. Trappecorresponding author http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3154687/ 6. „Rekonstrukcja zastarzałego zerwania więzadła rzepki ścięgnem m. półścięgnistego: studium przypadku” www.ortopedia.com.pl/fulltxt.php?ICID=971047 7. Patellar ligament hypertrophy evaluated by magnetic resonance imaging in a group of professional weightlifters https://journals.viamedica.pl/folia_morphologica/article/view/19207/15928