Trening, a system immunologiczny. Badania naukowe

Ćwiczenia wywierają duży wpływ na funkcjonowanie systemu odpornościowego człowieka. Udowodniono, iż długotrwałe, intensywne ćwiczenia fizyczne negatywnie oddziałują na system odpornościowy, tymczasem umiarkowanej intensywności, regularnie prowadzone treningi są korzystne dla zdrowia.

Aby zrozumieć dalszą część tekstu, kilka wyjaśnień:

  • odporność dzielimy na: wrodzoną i nabytą,
  • odporność wrodzona to bariery nabłonkowe, aktywność fagocytów (neutrofilów i makrofagów), komórki NK (naturalni zabójcy) oraz układ białek dopełniacza,
  • odporność nabyta to aktywność limfocytów typu B oraz T,
  • limfocyty typu B są elementem odpowiedzi humoralnej (produkcja przeciwciał przez limfocyty B), zewnątrzkomórkowej, są produkowane w szpiku kostnym (stąd nazwa, B = bone marrow);
  • limfocyty typu T są elementem odpowiedzi wewnątrzkomórkowej, działają bezpośrednio albo przez fagocyty. Ich nazwa pochodzi od grasicy (ang. Thymus = grasica),

Kilka serii ćwiczeń wywołuje:

  • leukocytozę,
  • redystrybucję komórek efektorowych (we krwi, układzie limfoidalnym i tkankach obwodowych),
  • działanie hemodynamiczne,
  • wyrzut katecholamin (adrenaliny, noradrenaliny), aktywacja układu współczulnego,
  • wyrzut glikokortykosteroidów (np. kortyzolu), poprzez aktywację osi HPA (hypothalamic-pituitary-adrenal axis; oś podwzgórze – przysadka – nadnercza; CRH (corticotropin releasing hormone) => ACTH (Hormon adrenokortykotropowy) => kortyzol),

Długotrwały wysiłek fizyczny może:

  • upośledzać odporność wrodzoną (wywiera wpływ na komórki NK oraz neutrofile czyli granulocyty obojętnochłonne),
  • upośledzać limfocyty typu T, czyli ma wpływ na odporność nabytą,
  • zmieniać proporcje cytokin typu I oraz II,
  • tłumić odpowiedź ze strony układu odpornościowego (aktywność immunologiczna w odpowiedzi na prezentację antygenów),

Wyczynowi sportowcy często cierpią z powodu infekcji górnych dróg oddechowych, szczególnie gdy są w trakcie cyklu ciężkich sesji treningowych czy zawodów. Najprawdopodobniej treningi i starty wywierają wpływ na błony oraz tkanki limfatyczne, zmniejszają wydzielanie immunoglobuliny A. Zwykły, regularny trening zwiększa odporność organizmu i bywa stosowany w celu poprawy odpowiedzi na podaną szczepionkę u osób z grupy ryzyka.

Regularne ćwiczenia o średniej intensywności:

  • zmniejszają stan zapalny,
  • mają korzystny wpływ na grasicę (tam dojrzewają limfocyty T),
  • mają wpływ na ilość komórek „starych” i „nowych” układu odpornościowego,
  • korzystnie modulują funkcjonowanie nadzoru immunologicznego (ang. immunosurveillance),
  • zmniejszają wyrzut kortyzolu (aktywację osi HPA),

Podsumowanie

Zbyt ciężki trening zwiększa ryzyko infekcji, regularna, umiarkowana i średniej intensywności aktywność fizyczna sprzyja utrzymaniu zdrowia sportowca. Dodam jeszcze, iż niektórzy naukowcy kwestionują immunosupresyjny wpływ ciężkiego treningu fizycznego (np. John P. Campbell oraz James E. Turner).

Źródła: 1. Anna A. Kasperlik-Załuska  „Glikortykosteroidy” https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1313,glikokortykosteroidy 2. http://onkologia.cm-uj.krakow.pl/cm/uploads/2017/02/Molekularne_podstawy_ONKOLOGII-wyklad_3.pdf 3. Simpson RJ1, Kunz H2, Agha N2, Graff R „Exercise and the Regulation of Immune Functions”. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26477922 4. John P. Campbell* and James E. Turner “Debunking the Myth of Exercise-Induced Immune Suppression: Redefining the Impact of Exercise on Immunological Health Across the Lifespan” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5911985/