Dlaczego jedni potrafią konsekwentnie dążyć do celu, nawet gdy zadanie staje się coraz trudniejsze, a inni szybko się poddają? Naukowcy z Nagoya University odkryli mechanizm w mózgu, który może odgrywać kluczową rolę w utrzymywaniu motywacji. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Motywacja ma swoje biologiczne podłoże
Spadek motywacji jest częstym objawem wielu zaburzeń, m.in. depresji, ADHD czy uzależnień. Mimo to naukowcy wciąż nie do końca rozumieli, jakie mechanizmy w mózgu odpowiadają za wytrwałość w realizacji celów.
W najnowszym badaniu uwagę skupiono na neuronach oreksynowych. Oreksyna jest substancją produkowaną w mózgu, znaną przede wszystkim z regulowania snu, apetytu i wydatku energetycznego. Coraz więcej badań sugeruje jednak, że uczestniczy również w procesach związanych z motywacją.
Jak przebiegało badanie?
Badanie przeprowadzono na szczurach, które wykonywały zadania wymagające coraz większego wysiłku, aby zdobyć nagrodę w postaci pożywienia.
Naukowcy obserwowali aktywność neuronów oreksynowych oraz sprawdzali, co stanie się po ich pobudzeniu lub zahamowaniu.
Okazało się, że aktywność tych komórek rosła jeszcze przed otrzymaniem nagrody i zwiększała się wraz ze wzrostem trudności zadania. Gdy oczekiwana nagroda nie pojawiała się, neurony pozostawały aktywne.
Co odkryli naukowcy?
Najciekawsze wyniki uzyskano podczas kontrolowania aktywności neuronów.
Kiedy badacze hamowali neurony oreksynowe, zwierzęta szybciej rezygnowały z wykonywania zadania i potrzebowały więcej czasu, aby zdobyć nagrodę.
Natomiast sztuczne zwiększenie aktywności tych neuronów nie powodowało dalszego wzrostu motywacji, mimo że neurony zostały skutecznie pobudzone.
Według autorów oznacza to, że neurony oreksynowe są niezbędne do utrzymania motywacji, ale samo ich dodatkowe pobudzenie nie wystarczy, aby ją zwiększyć ponad naturalny poziom.
Co to oznacza dla ludzi?
Badanie przeprowadzono na zwierzętach, dlatego wyników nie można bezpośrednio przenosić na ludzi. Pokazuje ono jednak, że utrzymywanie motywacji może zależeć od konkretnych mechanizmów biologicznych, a nie wyłącznie od silnej woli.
Lepsze poznanie działania układu oreksynowego może w przyszłości pomóc w opracowaniu nowych metod wspierania osób z zaburzeniami, którym towarzyszy utrata motywacji lub trudności w dążeniu do celu. Na razie są to jednak perspektywy wymagające dalszych badań.
Podsumowanie
Nowe badanie sugeruje, że neurony produkujące oreksynę pomagają utrzymać motywację wtedy, gdy osiągnięcie celu wymaga coraz większego wysiłku. Ich zahamowanie osłabia chęć działania, natomiast dodatkowe pobudzenie nie zwiększa motywacji ponad naturalny poziom. Choć wyniki pochodzą z badań na zwierzętach, mogą stanowić ważny krok do lepszego zrozumienia biologicznych podstaw motywacji.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest oreksyna?
Oreksyna to neuroprzekaźnik produkowany w mózgu. Uczestniczy m.in. w regulacji snu, apetytu, wydatku energetycznego oraz – jak sugerują najnowsze badania – także motywacji.
Czy odkrycie oznacza, że można zwiększyć motywację tabletką?
Nie. Badanie przeprowadzono na szczurach i nie dowodzi, że pobudzanie układu oreksynowego u ludzi zwiększy motywację. Potrzebne są dalsze badania.
Dlaczego naukowcy badali szczury, a nie ludzi?
Szczury dobrze uczą się złożonych zadań i pozwalają dokładnie analizować aktywność pojedynczych neuronów, czego nie można przeprowadzić w taki sam sposób u ludzi.
Co stało się po zahamowaniu neuronów oreksynowych?
Zwierzęta szybciej rezygnowały z wykonywania zadania i wykazywały mniejszą motywację do zdobycia nagrody.
Czy większa aktywność neuronów oznaczała większą motywację?
Nie zawsze. Chociaż neurony były bardziej aktywne podczas oczekiwania na nagrodę, ich sztuczne dodatkowe pobudzenie nie zwiększyło motywacji ponad naturalny poziom.
Czy wyniki mogą pomóc w leczeniu depresji lub ADHD?
Na razie nie. Badanie dostarcza wiedzy o mechanizmach działania mózgu, ale nie stanowi dowodu skuteczności żadnej nowej terapii. Autorzy podkreślają, że potrzebne są kolejne badania.
