Zajęcia w wodzie dla niemowląt mogą być okazją do ruchu, zabawy i wspólnego spędzania czasu z rodzicem. Czy mogą mieć również związek z późniejszym rozwojem poznawczym? Naukowcy postanowili to sprawdzić, obserwując dzieci od pierwszych miesięcy życia aż do wieku przedszkolnego. Badanie opublikowane w Scientific Reports przyniosło ciekawy wynik.
Dzieci pływające uzyskały nieco lepsze wyniki
Po uwzględnieniu między innymi sytuacji społeczno-ekonomicznej rodziny, cech matki, przebiegu ciąży, płci i masy urodzeniowej dziecka nadal obserwowano różnice między grupami.
U dzieci uczestniczących w baby swimming wyniki dotyczące ogólnego IQ, zdolności wzrokowo-przestrzennych oraz rozumowania płynnego były przeciętnie wyższe o około 2–2,5 punktu. Nieco mniejsze różnice pojawiły się w zakresie rozumienia werbalnego i pamięci roboczej.
Najbardziej spójne rezultaty obserwowano u dzieci korzystających z zajęć między pierwszym a szóstym miesiącem życia oraz u tych, które uczestniczyły w nich zarówno wcześniej, jak i w kolejnych miesiącach. Samo pływanie wyłącznie w pierwszym miesiącu życia nie było już związane z tak jednoznacznymi wynikami.
Różnice były więc zauważalne, ale niewielkie. Nie warto na ich podstawie traktować zajęć na basenie jako sposobu na podnoszenie IQ.
Co może dawać niemowlęciu zabawa w wodzie?
Środowisko wodne jest dla małego dziecka zupełnie innym doświadczeniem niż leżenie i zabawa na podłodze. Pojawia się opór wody, dotyk, zmiana pozycji ciała i możliwość wykonywania ruchów w warunkach mniejszego obciążenia grawitacyjnego. Do tego dochodzi kontakt z rodzicem oraz wiele nowych bodźców wzrokowych i słuchowych.
Autorzy wskazują, że takie multisensoryczne doświadczenia mogą być jednym z możliwych wyjaśnień obserwowanych zależności. Badanie nie pozwala jednak powiedzieć, że to właśnie one odpowiadają za późniejsze wyniki testów.
Z punktu widzenia rodzica najważniejsze jest coś innego: niemowlę nie potrzebuje specjalnego programu treningu mózgu. Warto zapewniać mu różnorodne, dostosowane do wieku możliwości ruchu i poznawania otoczenia. Zajęcia w wodzie mogą być jedną z nich, ale nie jedyną.
Duże znaczenie może mieć środowisko rodzinne
W wynikach pojawił się szczególnie ważny szczegół. Na baby swimming częściej chodziły dzieci z rodzin o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym. Uczestnictwo było również częstsze wśród pierworodnych dzieci oraz dzieci kobiet, które przyjmowały suplementy witaminowe podczas ciąży. To pokazuje, jak trudno oddzielić wpływ pojedynczej aktywności od całego środowiska, w którym wychowuje się dziecko.
Rodzice zapisujący niemowlę na dodatkowe zajęcia mogą również częściej zapewniać mu inne aktywności, więcej czasu poświęcać na wspólną zabawę czy mieć większy dostęp do różnych form wspierania rozwoju. Badacze uwzględnili wiele takich różnic w analizach statystycznych, ale nie byli w stanie wyeliminować ich wszystkich.
Dlatego można mówić o związku między baby swimming a wynikami poznawczymi, ale nie o dowodzie, że pływanie było ich bezpośrednią przyczyną.
Czy warto zapisać niemowlę na basen?
Jeżeli dziecko dobrze reaguje na wodę, a rodzice lubią taką formę wspólnej aktywności, zajęcia mogą być ciekawym urozmaiceniem. Nie trzeba jednak zapisywać niemowlęcia na basen tylko dlatego, że pojawiło się badanie pokazujące niewielką różnicę w późniejszych wynikach IQ.
Warto patrzeć szerzej. Dla rozwoju małego dziecka ważne są możliwości swobodnego ruchu, kontakt i zabawa z opiekunem oraz różnorodne doświadczenia odpowiednie do wieku. Baby swimming może się w ten obraz dobrze wpisywać.
Jeżeli rodzice wybierają zajęcia w wodzie, priorytetem powinno być bezpieczeństwo i komfort dziecka, a nie osiąganie określonych rezultatów rozwojowych. Niemowlę powinno pozostawać pod stałym, bezpośrednim nadzorem osoby dorosłej, a same zajęcia powinny być dostosowane do jego wieku i możliwości.
Basen nie jest obowiązkowy dla prawidłowego rozwoju
Badanie nie pokazuje, że dzieci nieuczestniczące w baby swimming rozwijają się gorzej. Pokazuje jedynie niewielką różnicę statystyczną między grupami, których środowisko rodzinne także różniło się pod wieloma względami.
Co więcej, naukowcy nie dysponowali dokładnymi informacjami o częstotliwości, długości i intensywności zajęć ani o tym, jak wyglądały poszczególne programy pływania. Wyniki pochodzą również z miejskiej populacji chińskiej, dlatego nie wiadomo, czy identyczne zależności pojawiłyby się w innych krajach.
Co warto zapamiętać?
Nowe badanie daje ciekawy argument za dalszym sprawdzaniem, jak różne formy aktywności we wczesnym dzieciństwie wiążą się z późniejszym rozwojem. Dzieci korzystające z baby swimming miały w wieku przedszkolnym nieco wyższe wyniki w niektórych testach poznawczych, ale nie wiadomo, jaka część tej różnicy wynikała z samych zajęć.
