Wpływ sauny na poziom cholesterolu

Poziom cholesterolu, a szczególnie jego frakcji LDL pozostaje wg obiegowych opinii głównym „wrogiem” serca i układu krążenia. Nie jest to prawda, choroby sercowo-naczyniowe mają tak złożoną etiologię, iż ryzyka można dopatrywać się w jednoczesnym wystąpieniu kilku-kilkunastu czynników, z których najważniejsze to: „nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, palenie, nadwaga, podwyższone stężenie cholesterolu, obciążający wywiad rodzinny i brak aktywności fizycznej”. [6]

Przeczytaj koniecznie:

Sauna: korzyści, a ryzyko zdrowotne

Na ten moment brak jest danych na temat wpływu poziomu cholesterolu na choroby sercowo-naczyniowe. Zdemitologizowano również kwestię spożywania tłuszczy nasyconych i ich wpływu na układ krążenia. Nawet kwestia, czy cholesterol dostarczany z  pokarmu ma wpływ na choroby układu krążenia – pozostaje niejasna, brak jest przekonujących badań naukowych, odpowiedniej jakości i przeprowadzonych na odpowiednio dużej liczbie osób. Co prawda, cholesterol dostarczany z pokarmu ma wpływ na ilość cholesterolu całkowitego, ale … w 40 badaniach, obejmujących 361.923 pacjentów, opublikowanych w latach 1979-2013 cholesterol dostarczany z pokarmu nie był powiązany z chorobą naczyń wieńcowych, udarem niedokrwiennym czy udarem krwotocznym. Jednocześnie wraz ze wzrostem frakcji, którą uznaje się za „złą” (LDL) rosła także ilość tej „dobrej” (HDL). Przykładowo: odnotowano ogólny wzrost średnio o 11,2 mg/Dl cholesterolu całkowitego w 17 badaniach,  wzrost frakcji LDL średnio o 6,7 mg/Dl (w 14 badaniach), zaś wzrost HDL średnio o 3,2 mg/Dl (w 13 badaniach). [1] Cholesterol dostarczany z pokarmu nie miał wpływu na trójglicerydy oraz frakcję VLDL. W wielu badaniach wysnuwany jest pogląd, iż poziom cholesterolu jest regulowany wewnętrznie, a ten dostarczany z pokarmu ma bardzo mały wpływ na profil lipidowy – ewentualnie tylko pośrednio. [2] Przypomnę tylko, że kofeinę obarczano winą za choroby układu krążenia – co nie tylko obalono, ale … wręcz stwierdzono ochronne działanie umiarkowanego spożywania kawy na układ krążenia (spada ryzyko rozwoju choroby wieńcowej oraz ryzyko śmierci z powodu incydentu krążeniowego) [3] Z tego samego powodu zakazano, np. efedryny, a okazała się niegroźna. Niestety, nie cofnie się czasu  i jeden z najlepszych środków do redukcji tkanki tłuszczowej pozostaje w ograniczonej dostępności.

Sauna vs cholesterol?

W badaniu polskich naukowców z 2014 roku [4] wzięło udział 16 mężczyzn w wieku 20-23 lata. Ukończyli oni 10 sesji fińskiej sauny, z częstotliwością co 1-2 dni. Średnia temperatura wynosiła 90±2°C, zaś wilgotność 5-16%. Za każdym razem mężczyźni spędzali w saunie 3 x 15 minut, z przerwą 2 minuty pomiędzy.

Badano:

  • masę ciała,
  • tętno,
  • cholesterol całkowity,
  • triacyloglicerole,
  • frakcję LDL,
  • frakcję HDL,

Procent tkanki tłuszczowej pozostał praktycznie identyczny przed i po 10 sesjach sauny, mężczyźni mieli średnio 7,66±2,65 kg tłuszczu przed eksperymentem oraz 7,59±3,14 po jego zakończeniu. Różnica wynosiła 60 g (może to być błąd pomiaru, nawet najlepsze metody, np. DEXA mogą mieć błąd wynoszący 1-3%, typowa metoda BIA może mieć błąd wynoszący 3-5%). Masa ciała przed: 74,69±7,61 kg oraz po 74,76±8,11 kg. Jak widać sauna NIE wpływa na poziom tkanki tłuszczowej, ba, może poważnie zaszkodzić lub zabić osoby otyłe (jest to bardzo ciężka praca dla serca i układu krążenia). Analiza diety pozwala ocenić, iż mężczyźni spożywali zbyt mało protein, dużo węglowodanów oraz tłuszczy.

Dieta:

  • 3.412,63 ± 545,79  kcal dziennie,
  • węglowodany 438,73±18,12  g dziennie (5,94±0,28 g na kg m.c.),
  • białko 99,91±2,12  g dziennie (1,34±0,02  g na kg m.c.),
  • tłuszcze 128,91±7,24  g dziennie (1,72±0,06 g kg m.c),

Wyniki:

  • frakcja LDL przed: 2,52±0,43 mmol/l,
  • frakcja LDL po: 2,44±0,42 mmol/l,
  • frakcja HDL – nieistotne wahania,
  • trójglicerydy – nieistotne wahania,
  • cholesterol przed: 4,50±0,66 mmol/l,
  • cholesterol po: 4,16±0,54 mmol/l,

Podobne wyniki przyniosło inne badanie, w części prowadzone przez tych samych naukowców [5]. Wnioski końcowe – sauna może mieć wpływ na obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL- pytanie, czy osoby zagrożone, np. chorobami krążenia powinny korzystać z sauny. Moim zdaniem jest to bardzo zły pomysł – ze względu na wymuszoną pracę serca oraz odwodnienie (co pociąga za sobą wzrost hematokrytu). [7] Nie należy również korzystać z sauny fińskiej po treningu, można rozważyć saunę niskich temperatur (np. IR)

 

Źródła: 1. Am J Clin Nutr. 2015 Aug;102(2):276-94. doi: 10.3945/ajcn.114.100305. Epub 2015 Jun 24. Dietary cholesterol and cardiovascular disease: a systematic review and meta-analysis. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26109578 2. Int J Clin Pract Suppl. 2009 Oct;(163):1-8, 28-36. doi: 10.1111/j.1742-1241.2009.02136.x. Dietary cholesterol and the risk of cardiovascular disease in patients: a review of the Harvard Egg Study and other data. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19751443 3. Nutrients. 2013 Sep; 5(9): 3646–3683. Published online 2013 Sep 17. doi: 10.3390/nu5093646 PMCID: PMC3798927 Nutritional Recommendations for Cardiovascular Disease Prevention http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3798927/ 4. “The effect of sauna bathing on lipid profile in young, physically active, male subjects” http://ijomeh.eu/The-effect-of-sauna-bathing-on-lipid-profile-in-young-physically-active-male-subjects,2016,0,2.html 5. “Effect of 30-minute sauna sessions on lipid profile in young women” http://www.medicinasportiva.pl/new/pliki/msp_2014_04_08_Pilch.pdf 6. http://www.imp.lodz.pl/upload/oficyna/artykuly/pdf/full/---2013_3_Czaja-Mitura.pdf 7. „Wpływ zabiegów w saunie fińskiej na obraz białokrwinkowy we krwi młodych aktywnych fizycznie mężczyzn” http://monz.pl/fulltxt.php?ICID=1103946