Kortyzol – zabójca sylwetki czy przyjaciel sportowca?

Kortyzol powszechnie uznaje się za czarny charakter i głównego winowajcę katabolizmu. Jest silnym glikokortykosteroidem uwalnianym z kory nadnerczy.

Uwagi i wnioski praktyczne:

  • nawet gigantyczny wzrost ilości kortyzolu w czasie pracy nie ma znaczenia (jak to jest w przypadku interwałów), ważne jest, co się dzieje w perspektywie 5-7 dni,
  • jednorazowy pomiar kortyzolu o niczym nie świadczy, szczególnie dokonywany rano, gdy kortyzolu jest najwięcej z powodów fizjologicznych,
  • pomiar kortyzolu wyizolowany od szeregu innych wskaźników stanu zapalnego (np. cytokiny prozapalne: IL-1α, IL-1β, IL-2, -6, -8, -12, -17, -23, TNF, IFN [18] oraz CRP) o niczym nie świadczy (tak samo jak dwa izolowane wskaźniki wątrobowe wcale nie muszą znaczyć, iż wątroba jest zdrowa; tak samo pomiar glukozy o niczym nie świadczy, gdyż organizm posiada ogromne rezerwy czynnościowe i może długie miesiące kompensować ciężki stan chorobowy),
  • im cięższa praca (wyższe tętno, poza progiem przemian anaerobowych, powstaje więcej kwasu mlekowego), tym więcej ACTH i kortyzolu będzie wydzielone (nawet trzykrotnie więcej przy pracy z intensywnością  do 85% VO2 max, w porównaniu do wysiłku z intensywnością ~45% VO2 max),
  • w eksperymencie z 2012 roku [17], stwierdzono, że im większy był skok poziomu kortyzolu u 56 mężczyzn trenujących siłowo – tym większe były przyrosty suchej masy mięśniowej. Dodatkowo z kortyzolem powiązano największy przyrost włókien typu II (siłowych). Nie, to nie znaczy, że kortyzol jest anaboliczny. Po prostu najcięższy trening nastawiony na hipertrofię  powoduje jednocześnie największy wyrzut kortyzolu,
  • póki nie biegasz w dużej objętości, więcej niż 15-20 km tygodniowo, prawdopodobnie nie masz czym się martwić (podobnie jeśli w skali tygodnia nie pokonujesz zbyt dużych dystansów na rowerze czy w wodzie).

Referencje:

  1. Ezio Ghigo, Labio Lanfranco, Christian J. Strasbuger „Hormone use and abuse by athletes”

  2. Anna M. Badowska Kozakiewicz “Patofizjologia człowieka”

  3. William R. Lovallo, PhD, Thomas L. Whitsett, MD, Mustafa al'Absi, PhD, Bong Hee Sung, PhD, Andrea S. Vincent, PhD, and Michael F. Wilson, MD “Caffeine Stimulation of Cortisol Secretion Across the Waking Hours in Relation to Caffeine Intake Levels”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2257922/

  4. Woolf K, Bidwell WK, Carlson AG. „The effect of caffeine as an ergogenic aid in anaerobic exercise”. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2008 Aug;18(4):412-29. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18708685

  5. Mauras N1, Lima J, Patel D, Rini A, di Salle E, Kwok A, Lippe B.  “Pharmacokinetics and dose finding of a potent aromatase inhibitor, aromasin (exemestane), in young males” J Clin Endocrinol Metab. 2003 Dec;88(12):5951-6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14671195?dopt=Abstract

  6. Kimura T1, Shimatsu A, Arimura H, Mori H, Tokitou A, Fukudome M, Nakazaki M, Tei C. “Concordant and discordant adrenocorticotropin (ACTH) responses induced by growth hormone-releasing peptide-2 (GHRP-2), corticotropin-releasing hormone (CRH) and insulin-induced hypoglycemia in patients with hypothalamopituitary disorders: evidence for direct ACTH releasing activity of GHRP-2” Endocr J. 2010;57(7):639-44. Epub 2010 Apr 1 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20431231

  7. Rita Upreti, Katherine A. Hughes, Dawn E. W. Livingstone, Calum D. Gray, Fiona C. Minns, David P. Macfarlane, Ian Marshall, Laurence H. Stewart, Brian R. Walker, and Ruth Andrew “5α-Reductase Type 1 Modulates Insulin Sensitivity in Men”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4207930/

  8. Markus Niemelä,1 Päivikki Kangastupa,2 Onni Niemelä,corresponding author2 Risto Bloigu,3 and Tatu Juvonen1 “Acute Changes in Inflammatory Biomarker Levels in Recreational Runners Participating in a Marathon or Half-Marathon”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5005625/

  9. Brain Behav Immun. 2014 Jul;39:180-5. doi: 10.1016/j.bbi.2013.09.004. Epub 2013 Sep 19. Immune and inflammation responses to a 3-day period of intensified running versus cycling.

  10. Pullinen T1, Mero A, Huttunen P, Pakarinen A, Komi PV. „Resistance exercise-induced hormonal response under the influence of delayed onset muscle soreness in men and boys.” Scand J Med Sci Sports. 2011 Dec;21(6):e184-94. doi: 10.1111/j.1600-0838.2010.01238.x. Epub 2010 Oct 7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21039902

  11. Szivak TK, Hooper DR, Kupchak BK, Apicella JM, Saenz C, Maresh CM, Denegar CR, Kraemer WJ. “Adrenal Cortical Responses to High Intensity, Short Rest, Resistance Exercise in Men and Women.” J Strength Cond Res. 2012 May 3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22561973

  12. Caroline V. Robertson,1,* Maarten A. Immink,2 and Frank E. Marino1 “Exogenous Cortisol Administration; Effects on Risk Taking Behavior, Exercise Performance, and Physiological and Neurophysiological Responses”  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5186798/

  13. Hill EE1, Zack E, Battaglini C, Viru M, Viru A, Hackney AC.  “Exercise and circulating cortisol levels: the intensity threshold effect “ J Endocrinol Invest. 2008 Jul;31(7):587-91. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18787373

  14. „Testy laboratoryjne i badania diagnostyczne w medycynie” Kathleen Deska PAGANA, Timothy J. PAGANA

  15. MG Villanueva, MG Villanueva, CJ Lane, and ET Schroeder “Influence of Rest Interval Length on Acute Testosterone and Cortisol Responses to Volume-Load Equated Total Body Hypertrophic and Strength Protocols” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4461225/

  16. Wagner Santos Coelho,1,2 Luis Viveiros de Castro,1 Elizabeth Deane,1 Alexandre Magno-França,1 Adriana Bassini,1,2 and Luiz-Claudio Cameron “Investigating the Cellular and Metabolic Responses of World-Class Canoeists Training: A Sportomics Approach” https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5133105/

  17. West DWD, Phillips SM. Associations of exercise-induced hormone profiles and gains in strength and hypertrophy in a large cohort after weight training. Eur J Appl Physiol. 2012; 112:2693-2702.

  18. Beata Polińska, Joanna Matowicka-Karna, Halina Kemona „Cytokiny w nieswoistych zapalnych chorobach jelit” Zakład Laboratoryjnej Diagnostyki Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku http://www.phmd.pl/fulltxthtml.php?ICID=892873