Przez lata w dyskusjach o zdrowiu dominował prosty przekaz: jedz mniej tłuszczu. Z czasem okazało się jednak, że nie wszystkie tłuszcze działają identycznie. Jedne mogą wspierać zdrowie serca, inne wpływają na gospodarkę hormonalną, a jeszcze inne uczestniczą w regulacji stanów zapalnych. Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Yale School of Medicine sugeruje, że w przypadku raka trzustki kluczowe może być nie tyle to, ile tłuszczu spożywamy, ale przede wszystkim, jaki rodzaj tłuszczu dominuje w diecie.
Wyniki okazały się na tyle zaskakujące, że podważają część wcześniejszych założeń dotyczących niektórych popularnych tłuszczów.
Jak wyglądało badanie?
Badacze stworzyli aż 12 różnych diet wysokotłuszczowych. Wszystkie dostarczały podobną ilość kalorii, ale różniły się rodzajem dominującego tłuszczu. Dzięki temu naukowcy mogli sprawdzić wpływ konkretnych kwasów tłuszczowych bez zakłóceń wynikających z różnic energetycznych.
Eksperyment przeprowadzono na myszach genetycznie predysponowanych do rozwoju raka przewodowego trzustki (PDAC), czyli najczęstszej i jednocześnie jednej z najbardziej agresywnych postaci raka trzustki.
Kwas oleinowy przyspieszał rozwój nowotworu
Największe zainteresowanie wzbudziły wyniki dotyczące kwasu oleinowego. To jednonienasycony kwas tłuszczowy obecny między innymi w:
oliwie z oliwek,
oleju słonecznikowym typu high oleic,
oleju krokoszowym typu high oleic,
orzeszkach ziemnych,
smalcu.
Myszy otrzymujące dietę bogatą w kwas oleinowy rozwijały nowotwory szybciej niż zwierzęta otrzymujące inne rodzaje tłuszczów. Dla badaczy było to zaskoczenie, ponieważ kwas oleinowy od lat kojarzony jest przede wszystkim z korzystnym wpływem na układ sercowo-naczyniowy.
Autorzy podkreślają jednak bardzo ważną rzecz: badanie dotyczyło konkretnego modelu raka trzustki u myszy i nie oznacza automatycznie, że oliwa z oliwek zwiększa ryzyko nowotworów u ludzi.
Omega-3 działały odwrotnie
Zupełnie inaczej wyglądała sytuacja w przypadku tłuszczów wielonienasyconych, szczególnie kwasów omega-3 obecnych między innymi w tłustych rybach i oleju rybim.
Myszy otrzymujące dietę wzbogaconą w olej rybi wykazywały około 50% mniejsze nasilenie choroby w porównaniu ze zwierzętami karmionymi standardową dietą tłuszczową.
To jeden z najbardziej spektakularnych wyników całego badania.
Dlaczego różne tłuszcze działały inaczej?
Naukowcy postanowili sprawdzić mechanizm stojący za tym zjawiskiem. Ich uwagę zwrócił proces zwany ferroptozą.
To specyficzny rodzaj zaprogramowanej śmierci komórki związany z utlenianiem tłuszczów znajdujących się w błonach komórkowych.
Kwasy omega-3 i inne wielonienasycone tłuszcze łatwiej ulegają utlenieniu, przez co komórki nowotworowe stają się bardziej podatne na uszkodzenia i obumieranie.
Z kolei tłuszcze jednonienasycone, takie jak kwas oleinowy, są bardziej odporne na utlenianie. W badaniu oznaczało to lepszą ochronę komórek nowotworowych przed ferroptozą i łatwiejsze przetrwanie.
Ważne ograniczenia badania
Choć wyniki są bardzo interesujące, autorzy podkreślają, że nie należy wyciągać pochopnych wniosków dotyczących codziennej diety.
Badanie:
przeprowadzono na myszach,
dotyczyło konkretnego typu nowotworu,
nie oceniało wpływu całego modelu żywieniowego,
nie dowodzi bezpośrednio, że te same efekty występują u ludzi.
Warto też pamiętać, że oliwa z oliwek pozostaje jednym z najlepiej przebadanych elementów diety śródziemnomorskiej, która w wielu badaniach wiązana jest z niższym ryzykiem chorób serca i dłuższym życiem.
Co wynika z tego badania?
Najważniejszy wniosek jest prosty: tłuszcz nie jest jednorodną grupą składników. Różne kwasy tłuszczowe mogą wywoływać zupełnie odmienne reakcje biologiczne.
Coraz więcej badań pokazuje, że przyszłość dietetyki i profilaktyki nowotworów może opierać się nie tylko na ilości tłuszczu w diecie, ale również na jego jakości i proporcjach pomiędzy poszczególnymi rodzajami kwasów tłuszczowych.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy badanie dotyczyło ludzi?
Nie. Eksperyment przeprowadzono na modelach zwierzęcych.
Czy oliwa z oliwek jest niezdrowa?
Nie można wyciągać takiego wniosku na podstawie tego badania. Oliwa pozostaje jednym z najlepiej przebadanych elementów zdrowej diety.
Jak działały kwasy omega-3?
Spowalniały rozwój choroby i były związane z około 50% mniejszym nasileniem zmian nowotworowych.
Co to jest ferroptoza?
To forma zaprogramowanej śmierci komórki związana z utlenianiem tłuszczów w błonach komórkowych.
Jaki jest główny wniosek badania?
Nie wszystkie tłuszcze działają identycznie. Ich rodzaj może mieć większe znaczenie niż sama ilość spożywanego tłuszczu.
Treści prezentowane na naszej stronie mają charakter edukacyjny i informacyjny. Dokładamy wszelkich starań, aby były one merytorycznie poprawne. Pamiętaj jednak, że nie zastąpią one indywidualnej konsultacji ze specjalistą, która jest dostosowana do Twojej konkretnej sytuacji.
