W jaki sposób otyłość przyczynia się do insulinooporności wątrobowej

Nie ulega wątpliwości, że otyłość jest przypadłością przyczyniającą się do wyraźnego wzrostu rozwoju innych chorób i zaburzeń. Co istotne, niektóre problemy metaboliczne zaczynają się pojawiać bardzo szybko i mają charakter postępujący. Jedną z konsekwencji otyłości jest rozwój insulinooporności, czyli zaburzenia homeostazy glukozy, które może prowadzić do rozwoju cukrzycy i które zarazem nasila problem otyłości.

Przeczytaj koniecznie:

Bazylia wpływa na wydzielanie ważnego hormonu - insuliny

Czym jest insulinooporność?

Insulinoopornością nazywany jest stan, który manifestuje się wyraźnym zaburzeniem równowagi glukozowej, co wynika z obniżonej wrażliwości tkanek docelowych na działanie insuliny (hormonu transportującego glukozę do komórek), pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia w surowicy krwi. Warto wiedzieć, że insulinooporność może mieć różną formę i dotyczyć bądź to samej insuliny, bądź też receptora insulinowego, a niekiedy także transporterów glukozy lub enzymatycznych elementów szlaku insulinowego. Jak więc widać kwestia okazuje się być dość złożona, a to nie koniec komplikacji, bo insulinooporność może dotyczyć różnych tkanek i narządów.

Insulinooporność obwodowa i wątrobowa

Typ insulinooporności może być rozpatrywany na  poziomie tkanek i narządów, których dotyczy.  I tak oto wyróżniamy insulinooporności: obwodową i wątrobową. Pierwsza dotyczy tkanki mięśniowej i tkanki tłuszczowej, druga – jak sama nazwa wskazuje – dotyczy wątroby. Insulinooporność obwodowa objawia się upośledzeniem wychwytu i zablokowaniem możliwości „spalania” glukozy przez mięśnie szkieletowe i zarazem wzmożeniem lipolizy w tkance tłuszczowej, co prowadzi do zwiększonego uwalniania wolnych kwasów tłuszczowych. Insulinooporność wątrobowa powoduje nasilenie rozpadu glikogenu wątrobowego i uruchomienie glukoneogenezy (czyli produkcji glukozy z substratów nie cukrowych). W efekcie tego, pomimo podwyższonej glikemii wątroba uwalnia dodatkowe ilości glukozy do krwiobiegu. Dodatkowo, wzmożeniu ulegają też procesy syntezy lipoprotein bardzo niskiej gęstości (VLDL) i triglicerydów.

Otyłość a insulinooporność wątrobowa

Otyłość jest chorobą, której towarzyszy nie tylko zwiększone wypełnienie rezerw tłuszczowych, ale także, w przebiegu której, występuje szereg nieprawidłowości metabolicznych. Jeśli poziom tkanki tłuszczowej jest bardzo wysoki, to dochodzi do wzrostu stężenia wolnych kwasów tłuszczowych (WKT) w krwiobiegu. WTK mogą stanowić ważne źródło energii dla wielu tkanek, takich jak mięśnie, wątroba czy nerki. Niemniej jednak, jeśli poziom WTK we krwi jest na tyle wysoki, że przekracza energetyczne potrzeby ustrojowe to powoduje to negatywne konsekwencje. Jedną z nich jest obniżenie wrażliwości insulinowej hepatocytów (komórek wątrobowych).

Jak to się dzieje?

Dokładne mechanizmy przedstawionej przed chwilą zależności nie są w pełni poznane, ale uważa się, że u ich podłoża leży szereg czynników takich jak:

  • obniżenie degradacji insuliny w wątrobie (w efekcie poziom insuliny w krwiobiegu jest podwyższony);
  • zwiększenie produkcji i uwalniania glukozy z hepatocytów (dochodzi więc do zwiększenia poziomu cukru we krwi);
  • zwiększenie wydzielania VLDL (są to tzw.  lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości, które umownie można byłoby nazwać „bardzo złym cholesterolem”).

Powyższe uwarunkowania prowadzą do rozwoju hiperinsulinemii, hiperglikemii i dyslipidemii.

Co istotne, w normalnych warunkach fizjologicznych wzrost poziomu insuliny obniżyłby poziom WTK w krwiobiegu poprzez zahamowanie ich uwalniania z tkanki tłuszczowej (co zahamowałoby też glukoneogenezę w wątrobie i nasiliłoby degradację insuliny w jej obrębie). W przypadku otyłości tak się jednak nie dzieje, bo również komórki tłuszczowe tracą wrażliwość na insulinę. Insulina nie hamuje więc lipolizy w sposób efektywny.