Elastopatia - czym jest i jak ćwiczyć?

Elastopatia, czyli zespół nadmiernej wiotkości stawów, to schorzenie tkanek łącznych przysparzające sporo problemów. Osoby borykające się z tym schorzeniem narażone są na bóle stawów oraz częste urazy, zwichnięcia, skręcenia czy złamania kości.

Za rozwój elastopatii odpowiada głównie wada genetyczna, która sprawia, że komórki budujące tkankę łączną zawierają zbyt mało kolagenu. Są słabe i nieelastyczne, a przez to bardziej podatne na urazy. Dodatkowym problemem jest występujący często wysoki poziom dwóch enzymów - elastazy oraz proteazy, które rozkładają niektóre grupy aminokwasów, m.in. te wchodzące w skład tkanki łącznej.

Wyróżnić można dwa przypadki elastopatii: agresywną i łagodną. Pierwsza z nich jest ogólnoustrojowa i może zagrażać życiu chorego, ale na szczęście występuje dość rzadko. Przykładem agresywnej elastopatii jest zespół Marfana czy zespół Ehlersa-Danlosa - wyjątkowo nieprzyjemna przypadłość, polegająca na samoistnym łamaniu się kości. Łagodna odmiana znana jest pod nazwą zespołu hipermobilności stawowej ZHS i można powiedzieć, że dotyka aż 30% społeczeństwa. Charakteryzuje się nadmierną ruchomością i wiotkością stawów. Analizując przypadki zauważyć można, że przypadłość ta dotyczy częściej dzieci niż dorosłych, kobiet niż mężczyzn, osób otyłych, ale także chudych i wątłych niż dobrze zbudowanych, atletycznych. Nie każdy przypadek jednak jest zaliczany do stanu patologii. Mówimy o niej dopiero w momencie, gdy pojawiają się liczne dolegliwości utrudniające normalne funkcjonowanie.

Z jakimi objawami mogą mieć do czynienia osoby z elastopatią?

  • dyskomfort podczas pozycji statycznych - długotrwałe siedzenie lub stanie w bezruchu, a nawet wykonywanie jednej stałej czynności przeciąża układ więzadłowy, co wywołuje nieprzyjemne uczucie i szybsze zmęczenie. Z czasem mogą dojść bóle głowy lub kończyn;
  • wieczorne i nocne bóle stawów - spotykane najczęściej u dzieci i często mylnie interpretowane jest jako okres wzrostu kośćca;
  • osłabienie mięśni, szczególnie posturalnych odpowiadających za utrzymywanie prawidłowej postawy;
  • podtaność na urazy - osoby z elastopatią częściej ulegają wypadkom, takim jak zwichnięcia stawów skokowych, ramiennych, kolanowych i inne;
  • zaburzenia koordynacji ruchowej, co też może mieć związek z osłabieniem mięśni centrum;
  • szybsze męczenie się wzroku;
  • problemy trawienne, jak np. zaparcia;
  • przewlekłe zmęczenie i osłabienie - dużo objawów może być podobna do problemów osób z zaburzeniami tarczycy, dlatego też istotna jest obserwacja i holistyczne podejście do swojego organizmu. Przy elastopatii występuje obniżenie nastroju, migreny, zawroty głowy.

Objawów elastopatii jest bardzo dużo, co niestety nie sprzyja szybkiej i prawidłowej diagnozie.

Czy osoba z wiotkością stawów może ćwiczyć?

Jak najbardziej, wręcz jest to wskazane. Istotne jest jednak, by trening został odpowiednio dobrany. Wskazane są ćwiczenia wielostawowe z uwzględnieniem naturalnych ruchów ciała opartych na zgięciach i wyprostach. Unikać za to należy krążeń, a także przekraczania zakresów ruchomości. Niezalecana jest także praca z dużym obciążeniem, szczególnie te ćwiczenia, w których ciężar jest trzymany w dłoniach, co może znacznie obciążyć stawy nadgarstków. Niekiedy nawet masa ciała może być zbyt dużym obciążeniem, choć z reguły mowa tu o osobach z dużą nadwagą.

Na czym zatem oprzeć trening? Przydadzą się wszelkiego rodzaju gumy, tubingi, taśmy trx  przyrządy, w których cały czas trzeba utrzymać napięcie ciała i za pomocą których łatwiej kontrolować zakresu ruchu. Bardzo ważna jest także stabilizacja stawów i ćwiczenia równoważne. Można wykorzystać bosu czy dysk sensoryczny, czyli platformy, na których wykonamy ćwiczenia równoważne.

Oczywiście bardzo ważne jest także wzmocnienie centrum ciała - od tego powinna zacząć każda początkująca osoba, bez względu na stan zdrowia. Mocny tzw. core to lepsza technika, większe bezpieczeństwo treningu i zabezpieczenie kręgosłupa w codziennych czynnościach. Nie znaczy to jednak, że mamy tu "klepać brzuszki". Przydatne będą wszelkiego rodzaju podpory, ćwiczenia równoważne i izometrie.

Czy osoby z elastopatią powinny się rozciągać? Nadmierna ruchomość i wiotkość stawów to wystarczający argument, by stretchingu unikać lub mocno ograniczać. Mięśnie osoby z tą przypadłością należy skrócić i wzmocnić w pierwszej kolejności. Rozciągać nie ma potrzeby zwłaszcza, że zakresu ruchu i tak jest nadmiernie duży. Z technik relaksacyjnych można za to zaproponować masaż lub basen.

Podsumowanie

Osoby z elastopatią nie mają łatwego życia. Narażone są one znacznie częściej na urazy, dlatego też istotna jest rehabilitacja i odpowiednia higiena życia. Warto ćwiczyć, wzmacniać mięśnie, pracować nad stabilizacją stawów i korpusu. Dzięki temu ciało będzie mocniejsze, bardziej zwarte i świadome swoich możliwości.