Co to są adaptogeny i czy naprawdę działają?

Współczesny rozkwit popularności adaptogenów zawdzięczamy nie tylko popularyzacji medycyny ajurwedyjskiej, ale przede wszystkim sowieckim naukowcom. Do tej pory przebadano blisko 4000 roślin, z których 12 gatunków wykazywało niespotykanie wysokie właściwości wzmacniające. Nazwano je adaptogenami, gdyż ich działanie opierało się na zwiększeniu zdolności przystosowawczych w obliczu trudnych warunków otoczenia.

Co wiemy o adaptogenach?

Adaptogeny stały się przedmiotem badań podczas II wojny światowej, kiedy naukowcy chcieli sprawdzić, czy ziołowe preparaty mogłyby poprawić sprawność fizyczną i psychiczną pilotów i załóg okrętów podwodnych. Były one również badane i testowane przez były Związek Radziecki w latach 70. XX wieku, zarówno jako substancja pomagająca żołnierzom znosić długie, zimne noce, na dużych wysokościach oraz  jako wsparcie dla Olimpijczyków.

Jednak adaptogeny były używane na długo przed tym. Według źródeł historycznych, już tysiące lat temu wielkie kultury Wschodu używały tajemniczych, „magicznych” roślin, które mężczyzn obdarzać miały siłą ogiera, a kobiety płodnością godną bogini. Roślinne substancje były częścią chińskich i ajurwedyjskich tradycji leczniczych od stuleci.

Czym są adaptogeny?

Mówiąc najprościej, adaptogeny to rośliny lecznicze, które pomagają organizmowi skuteczniej reagować na stresory fizyczne i biologiczne. Adaptogeny to nietoksyczne rośliny, charakteryzujące się specyficznym wpływem na ludzkie ciało i umysł. Nadrzędną właściwością wszystkich adaptogenów jest niwelowanie skutków stresu oraz adaptacja organizmu do niesprzyjających warunków zewnętrznych.

Prawdopodobnie w ostatnim czasie przynajmniej kilka razy natknąłeś się na terminy, takie jak: żeń-szeń, ashwagandha, reishi lub maca. 

Adaptogeny można kupić w formie kapsułek, proszków a także płynnych nalewek.

Przyjrzyjmy się czterem popularnym adaptogenom.

Ashwagandha

Ashwagandha jest nieco gorzka, cierpka w smaku. Rekompensują to jednak poparte naukowo korzyści związane z jej przyjmowaniem.

Co to jest: ashwagandha, czyli inaczej żeń-szeń indyjski.

Jak działa według naukowców: według badań naukowych, ashwanadha może pomóc złagodzić stres i niepokój, zwiększyć wytrzymałość, zwiększyć odporność, pomoże zwalczać choroby, zwiększać pożądanie seksualne u kobiet, zmniejszać oznaki starzenia się. Wspomaga regenerację w trakcie snu i ułatwia zasypianie. Niezastąpiona w walce z objawami hashimoto, niedoczynności tarczycy, insulinooporności czy PCOS. Zalecana dla osób aktywnych fizycznie. Sprawdzi się również u osób zapracowanych i zestresowanych.

Maca

Maca charakteryzuje się neutralnym, lekko słodkim smakiem z orzechową nutą, dzięki czemu pasuje niemalże do wszystkiego. Łatwo przemycić ja w koktajlach.

Maca to roślina korzeniowa pochodząca z Peru. Występuje również pod nazwą peruwiański żeń-szeń, trawa pieprzowa, maka. Doceniana szczególnie za działanie wzmacniające i energetyzujące. 

Jak działa według naukowców: według nauki maca może: zwiększyć popęd płciowy, zmniejszyć dysfunkcje seksualne, zmniejszyć oznaki starzenia się, obniżyć poziom cholesterolu. Maca ma kluczowe znaczenie także w diecie kobiet, gdyż prowadzi do zmniejszenia dolegliwości miesiączkowych i menopauzalnych. Działa wzmacniająco i energetyzująco. Wspomaga witalność organizmu.

Cordyceps - Maczużnik (rodzaj grzybów)

Cordyceps to grzyb mający szerokie zastosowanie w tradycyjnej medycynie chińskiej. Znany jest ze swoich właściwości opóźniających starzenie się organizmu i poprawy wydolności tlenowej. Dostępny zwykle w formie sproszkowanej z delikatnym orzechowo-grzybowym posmakiem.

Co to jest: maczużnik chiński to grzyb należący do rodziny buławinkowantych. Grzyby rodzaju cordyceps są pasożytami owadów. Maczużnik chiński bytuje na gąsienicach motyla Hepialus fabricius. 

Jak działa według naukowców: naukowcy uważają, że aktywne biologicznie składniki tych grzybów uczestniczyć mogą w szlakach komunikacji komórkowej w ludzkim organizmie. Producenci preparatów bazujących na wyciągu z tych grzybów, Wskazują natomiast na działanie poprawiające metabolizm, wytrzymałość i wpływ na zwiększenie ilości cząsteczek ATP i cAMP. Cordyceps ma właściwości przeciwnowotworowe, może pomóc w leczeniu chorób autoimmunologicznych, wykazuje działanie przeciwzapalne, poprawia kondycję jelit, może zwiększyć popęd płciowy i wytrzymałość.

Różeniec górski

Różeniec górski to świetne wspomaganie dla osób skarżących się na spadki energii. Naturalny substytut kawy. Polecany przez lekarzy i naturopatów na różnego rodzaju alergie, obniżoną odporność czy mgłę mózgową.

Co to jest: różeniec górski, czyli Rhodiola Rosea, to roślina pochodząca z rodziny gruboszowatych, należąca do rzędu skalnicowców. Stosowany, jako reduktor stresu i adaptogen. Nazywany jest on arktycznym korzeniem, ze względu na naturalne występowanie w górach półkuli północnej, szczególnie rejonach arktycznych.

Jak działa według naukowców: wspiera pracę serca poprzez dotlenienie i odżywienie komórek, pomaga radzić sobie ze stresem emocjonalnym, ma korzystny wpływ na zmęczenie i bóle głowy, wspiera sprawność fizyczną i kondycję, pomaga stymulować układ nerwowy, pomaga w utrzymywaniu prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego.

Podsumowując

Przy tak wielu adaptogenach na rynku i coraz większej liczbie pojawiających się każdego dnia, trudno jest je wszystkie przetestować (robiąc to konsekwentnie). Nie czuj więc potrzeby próbowania wszystkich, zwłaszcza jednocześnie. W oparciu o badania naukowe wybierz taki, który może rzeczywiście być Ci potrzebny i stosuj go konsekwentnie, by sprawdzić na sobie jego działanie.