Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Forum

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Artykuły
Sklep

Fitnessowa sylwetka a zaburzenia miesiączkowania: część 2

Fitnessowa sylwetka a zaburzenia miesiączkowania: część 2
W poprzedniej części cyklu omówiłem prawdopodobne przyczyny i konsekwencje braku miesiączki typu funkcjonalnego (FHA). W tej części zgodnie z zapowiedzią zajmę się bardziej praktycznymi aspektami i zaproponuję kilka rozwiązań sprzyjających uregulowaniu cykli miesięcznych przy wysokiej aktywności fizycznej i niskim poziomie tkanki tłuszczowej.

Autor artykułu:

Łukasz Kowalski jest doktorantem w Katedrze Dietetyki Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW. Prowadzi indywidualne konsultacje i seminaria dietetyczne. Jest także autorem kilkudziesięciu artykułów dotyczących żywienia i aktywności fizycznej opublikowanych w czasopismach, takich jak: Kulturystyka i Fitness Sport dla Wszystkich, Fitness Authority oraz Muscular Development.

kontakt: http://180rekompozycja.pl

Fitnessowa sylwetka a zaburzenia miesiączkowania: część 1

Podaż energii

Nieadekwatna do potrzeb podaż energii prawdopodobnie jest najważniejszym czynnikiem wywołującym zaburzenia miesiączkowania u aktywnych fizycznie kobiet [1]. Badania przeprowadzone przez dr Anne Loucks i jej zespół badawczy z Uniwersytetu w Ohio wykazały, że w celu zapewnienia prawidłowego wydzielania hormonu luteinizującego (LH) dostarczana ilość energii „dostępnej” nie powinna być mniejsza niż 30 kcal na kg beztłuszczowej masy ciała na dzień [2]. Przypomnę, że obniżenie pulsacyjnego wydzielania LH przekłada się na obniżenie stymulacji jajników i zmniejszenie wydzielania estrogenów.

Przykład:

  • kobieta ważąca 55 kg (poziom tkanki tłuszczowej 20%, masa beztłuszczowa 0,8 x 55 = 44 kg)
  • 4 treningi siłowe w tygodniu (czas trwania każdej sesji 60 minut; wysoka intensywność); wydatek energetyczny w przeliczeniu na dzień ~350 kcal

Dzienna podaż energii w celu zapewnienia prawidłowego wydzielania LH w tym przypadku nie powinna być mniejsza niż: 30 x beztłuszczowa masa ciała w kg (44 kg) + ilość energii wydatkowanej podczas wysiłku fizycznego w kcal (350 kcal) = 1670 kcal

W omawianym kontekście dosłownie kilka miesięcy temu ukazały się niemniej interesujące wyniki badań [3]. Niewytrenowane kobiety podzielono na 4 grupy:

  1. Brak deficytu energetycznego (dodany wysiłek fizyczny)
  2. Mały deficyt energetyczny (- 8% zapotrzebowania energetycznego)
  3. Średni deficyt energetyczny (- 22% zapotrzebowania energetycznego)
  4. Duży deficyt energetyczny (- 42% zapotrzebowania energetycznego)

Wyniki eksperymentu były następujące:

  • w grupach 3 i 4 suma zaburzeń menstruacyjnych była większa niż w grupach 1 i 2
  • oszacowano, że deficyt energetyczny powyżej 22% zapotrzebowania energetycznego (z diety i wysiłku fizycznego) może wiązać się za zaburzeniami miesiączkowania
  • brak owulacji wystąpił u niektórych kobiet jedynie w grupach ze średnim i dużym deficytem energetyczny, ale (i to jest ważne) nawet w grupie bez deficytu energetycznego (jedynie dodany wysiłek fizyczny) i grupie z małym deficytem energetycznym u niektórych kobiet wystąpiła oligomenorhea (długie cykle, powyżej 35 dni)
  • kobiety z najmniejszym deficytem energetycznym po około 3 miesiącach schudły najbardziej a kobiety z największym deficytem energetycznym schudły najmniej (tutaj nie ma błędu!)

Zgodnie z przedstawionymi wynikami występowanie zaburzeń miesiączkowania w odpowiedzi na różne czynniki stresogenne (restrykcje dietetyczne lub ćwiczenia fizyczne) to bardzo indywidualna kwestia. U niektórych kobiet zaburzenia miesiączkowania mogą pojawić się nawet przy małym deficycie energetycznym i treningu o umiarkowanej intensywności/objętości. Ryzyko ich pojawienia jest jednak bardzo wysokie, gdy ilość dostarczanej energii dostępnej jest poniżej wartości jaką uzyskała w swoich badaniach dr Loucks.


Kobietom, które zagalopowały się w odejmowaniu kalorii i przyczyniło się to do zaburzeń miesiączkowania, polecałbym stopniowe zwiększanie kaloryczności diety (+ 100-200 kcal na tydzień), co powinno zapobiec znaczącemu wzrostowi poziomu tkanki tłuszczowej. Podkreślę również, że zaproponowana minimalna ilość energii dostępnej o ile może skutecznie zapobiegać zaburzeniom miesiączkowania to niekoniecznie jest wystarczająca, gdy celem jest przywrócenie regularnych cykli miesięcznych. Przy takim celu należałoby celować w ilość energii dostępnej 45 kcal na kg beztłuszczowej masy ciała na dzień.

Leptyna

W regulację cykli miesięcznych zaangażowanych jest wiele substancji. Jedna z tych substancji – leptyna, informuje mózg o ilości energii magazynowanej w postaci tkanki tłuszczowej, ilości energii dostarczanej i wydatkowanej podczas wysiłku fizycznego, a także o ilości czasu poświęcanego na sen. Wraz z obniżeniem poziomu tkanki tłuszczowej, obniżeniu ulega poziom leptyny. Ograniczenie energii dostarczanej również prowadzi do obniżenia poziomu leptyny, przykładowo 3 dni głodzenia prowadzą do obniżenia poziomu leptyny o około 10% wartości wyjściowej [4]. Podobny wpływ wykazuje deprywacja snu. Oszacowano, że przy zmniejszeniu ilości czasu poświęcanego na sen (5 zamiast 8 godzin na dobę) można spodziewać się obniżenia poziomu leptyny o 15% wartości wyjściowej [5].

W licznych badaniach wykazano, że poziom leptyny jest obniżony u kobiet z brakiem miesiączki typu funkcjonalnego (FHA, functional hypothalamic amenorrhoea) [6]. Co więcej egzogenna podaż leptyny u kobiet z FHA prowadzi do normalizacji stężeń hormonów tarczycy i nadnerczy oraz przywrócenia prawidłowego funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka-jajniki [7, 8]. W efekcie podaży tego hormonu zaobserwowano również zwiększenie gęstości mineralne kości – wysoka częstość występowania kontuzji (związanych i niezwiązanych ze złamaniami kości) to jedna z głównych konsekwencji FHA.

Leptyna nie jest jeszcze regularnie przepisywana kobietom z FHA. Na szczęście jest kilka naturalnych sposobów pozwalających na zwiększanie poziomu tego hormonu lub poprawienie wrażliwości tkanek na jego działanie:

  • odpowiednia ilość i jakość snu; zachowanie prawidłowego rytmu okołodobowego – o tych kwestiach pisałem szerzej w tym artykule
  • wprowadzenie 1-3 dni w tygodniu z większą ilością węglowodanów (najlepiej w dniach treningowych) węglowodany mają szczególnie silny wpływ na wydzielanie leptyny, wyjątek stanowi fruktoza
  • uwzględnianie „przerw” od diety redukcyjnej co 8-12 tygodni – 1-2 tygodnie bez deficytu energetycznego
  • wystarczająca podaż długołańcuchowych kwasów tłuszczowych omega-3 – 400–600 g tłustych ryb na tydzień przy diecie ubogiej w kwasy tłuszczowe omega-6; alternatywnie suplementacja wysokiej jakości olejem rybim lub tranem (1-2 g EPA + DHA na dzień) [9]

Leptyna zdaje się mieć kluczowy wpływ na układ rozrodczy. W kolejnej części cyklu mając na uwadze rolę tego hormonu między innymi przyjrzę się bardziej wnikliwie wpływowi poszczególnych makroskładników a zwłaszcza tłuszczów oraz zaproponuję sposoby pozwalające na ograniczenie wydzielania hormonów stresu podczas długich, intensywnych treningów.

Fitnessowa sylwetka a zaburzenia miesiączkowania: część 1

Fitnessowa sylwetka a zaburzenia miesiączkowania - część 3

Źródła: 1) Warren i Perlroth. 2001. The effects of intense exercise on the female reproductive system. J Endocrinol. 170: 3-11. 2) Loucks i Thuma. 2003. Luteinizing hormone pulsatility is disrupted at a threshold of energy availability in regularly menstruating women. J Clin Endocrinol Metab. 88: 297-311. 3) Williams i wsp. 2015. Magnitude of daily energy deficit predicts frequency but not severity of menstrual disturbances associated with exercise and caloric restriction. Am J Physiol Endocrinol Metab. 1;308: E29-39. 4) Chan i wsp. 2003. The role of falling leptin levels in the neuroendocrine and metabolic adaptation to short-term starvation in healthy men. J Clin Invest. 111: 1409-21. 5) Taheri i wsp. 2004. Short sleep duration is associated with reduced leptin, elevated ghrelin, and increased body mass index. PLoS Med. 1: e62. 6) Chou i Mantzoros. 2014. 20 years of leptin: role of leptin in human reproductive disorders. J Endocrinol. 223: T49-62. 7) Welt i wsp. 2004. Recombinant human leptin in women with hypothalamic amenorrhea. N Engl J Med. 351: 987-97. 8) Chou i wsp. 2011. Leptin is an effective treatment for hypothalamic amenorrhea. Proc Natl Acad Sci U S A. 108: 6585-90. 9) Dyck. 2005. Leptin sensitivity in skeletal muscle is modulated by diet and exercise.Exerc Sport Sci Rev. 33: 189-94. 10) Lyle McDonald. 2005. A Guide to Flexible Dieting.

W artykule mówimy o: Zdrowie Odchudzanie Ladies

Podpowiedź trenera:

Jeśli nie masz wystarczającej wiedzy - chętnie ułożymy profesjonalny plan za Ciebie. Dołącz do grona 90 000 zadowolonych klientów :)

  • Darmowe konsultacje z doświadczonym dietetykiem i trenerem
  • Ponad 6000 posiłków i 600 ćwiczeń, które możesz dowolnie wymieniać
Sprawdź ofertę