Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Forum

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Artykuły
Sklep

Tłuszcze utwardzone, izomery trans i skutki zdrowotne

Tłuszcze utwardzone, izomery trans i skutki zdrowotne
Nie ulega wątpliwości, że izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych przemysłowego pochodzenia mogą negatywnie wpływać na zdrowie. Aspekt ten jednak najczęściej poruszany jest w sposób szczątkowy w odniesieniu do niekorzystnych następstw w obrębie układu krążenia. Tymczasem tak naprawdę izomery trans zaburzają pracę wielu układów i narządów, co może prowadzić do rozwoju wielu groźnych chorób.

Izomery trans – czym są i skąd się biorą?

Izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych powstają głównie w procesie częściowego uwodornienia olejów roślinnych w warunkach przemysłowych i mają szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym. Z technologicznego punktu widzenia, cenione są przede wszystkim ze względu na następujące cechy:

  • stały stan skupienia w temperaturze pokojowej (w przeciwieństwie do nieuwodornionych olejów roślinnych, które – poza olejem kokosowym – mają postać płynną),
  • odporność na działanie wysokiej temperatury (znaczna część olejów nieutwardzonych charakteryzuje się niską stabilnością termooksydatywną),
  • niska cena (oleje utwardzone są tanie).

Tłuszczów uwodornionych w przemyśle spożywczym używa się do wyrobu słodyczy, dań typu instant i innych wysoko przetworzonych artykułów spożywczych. Dodatkowo izomery trans powstają także podczas intensywnej obróbki termicznej pokarmu z użyciem olejów roślinnych zasobnych w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Tak więc nawet jeśli na co dzień unikamy żywności zawierającej tłuszczów uwodornionych w składzie, to i tak poprzez spożywanie produktów smażonych np. na oleju słonecznikowym dostarczamy organizmowi sporej dawki tych szkodliwych substancji. W warunkach domowych na szczęście obróbka termiczna raczej nie osiąga pułapów gdzie intensyfikacji ulega proces izomeryzacji, ale w barach szybkiej obsługi i restauracjach – jest to jak najbardziej możliwe.

Tłuszcze trans – skutki zdrowotne

Spożywanie produktów zasobnych w izomery trans w sposób wielopłaszczyznowy przyczynia się do obniżenia kondycji zdrowotnej. Dostępne dane naukowe sugerują, iż związki te przyczyniają się lub potencjalnie przyczyniać się mogą do zwiększenia ryzyka rozwoju przypadłości takich jak:

Choroby układu krążenia – regularna konsumpcja produktów będących źródłem izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych prowadzi do deregulacji mechanizmów odpowiedzialnych za funkcjonowanie gospodarki lipidowej. Objawia się to pogorszeniem stosunku LDL (lipoprotein o niskiej gęstości zwanych „złym cholesterolem”) do HDL (lipoprotein o wysokiej gęstości zwanych dobrym cholesterolem), a także wzrostem aktywności białka C-reaktywnego, będącego markerem stanu zapalnego. Wszystko to wiąże się ze wzrostem ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca;

Otyłość – spożycie kwasów tłuszczowych trans przemysłowego pochodzenia może być niezależnym czynnikiem rozwoju otyłości. Takie wnioski płyną z danych naukowych. W jednym z badań wykazano, iż sama obecność tych składników w diecie, przy braku zmian w kaloryczności, może zwiększać ryzyko przyrostu nadmiernej masy ciała o ponad 7% w ciągu sześciu lat!

Nowotwory – wysokie spożycie izomerów trans podnosi ryzyko rozwoju chorób nowotworowych. W jednym z badań wykazano, że regularna konsumpcja wspomnianych substancji może zwiększać szanse rozwoju raka piersi nawet o 75%;

Choroby neurodegeneracyjne – eksperymenty przeprowadzone na zwierzętach wskazują, iż regularna konsumpcja produktów obfitujących w izomery trans przyczynia się do zaburzeń funkcjonowania mózgu. Efektem tego jest wzrost ryzyka rozwoju chorób neurodegeneracyjnych takich jak choroba Alzheimera. Materiałów z badań przeprowadzonych z udziałem ludzi jest ciągle niewiele, niemniej znaczna część specjalistów uważa, że związek przyczynowo-skutkowy jest niemal pewny;

Udary mózgu  - istnieją powody by uważać, że istnieje zależność pomiędzy ryzykiem wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu a spożywaniem żywności będącej źródłem tłuszczów o konfiguracji trans. Dane naukowe wskazują, że u pań będących w okresie pomenopauzalnym, spożywanie średnio 6,1g kwasów tłuszczowych trans dziennie zwiększa ryzyko występowania udaru mózgu o niemal 40% (w porównaniu do kobiet spożywających do 2,2 g izomerów trans na dobę).

Depresja – ostatnio coraz więcej pisze i mówi się o potencjalnym wpływie izomerów trans na ryzyko rozwoju depresji. Badania obserwacyjne sugerują, że u osób spożywających znaczne ilości izomerów trans szanse na rozwój zaburzeń nastroju są niemal o połowę wyższe niż u osób unikających tego typu pokarmów. Prawdopodobnie efekt ten związany jest z faktem, iż izomery trans wypierają kwasy omega 3 z błon komórek w obszarach mózgu odpowiedzialnych za nastrój i samopoczucie;

Cukrzyca – izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych, poprzez wpływ jaki wywierają na funkcjonowanie gospodarki insulinowo-glukozowej, mogą zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu drugiego. Zależność ta potęgowana jest przez ich właściwości prozapalne. Nie bez znaczenia jest też oddziaływanie izomerów trans na stan gospodarki lipidowej;

Bezpłodność – negatywny wpływ spożywania izomerów trans na funkcje rozrodcze zauważalny jest przede wszystkim u kobiet, choć spekuluje się, iż u mężczyzn także może występować. Dane naukowe sugerują, że każdy wzrost udziału izomerów trans o 2% w dziennym bilansie kalorycznym zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń płodności o około 73%!

Podsumowanie

Ilość potencjalnych, negatywnych konsekwencji zdrowotnych, wynikających z regularnej konsumpcji produktów będących źródłem izomerów trans przemysłowego pochodzenia okazuje się być dość długa. Dodatkowo wiele wskazuje na to, że potencjalnych niekorzystnych skutków może być o wiele więcej, póki co jednak część spekulacji musi zostać potwierdzona (lub obalona) w dobrze zaprojektowanych badaniach naukowych. Jakkolwiek by nie było, biorąc pod uwagę aktualny stan wiedzy, warto położyć nacisk na maksymalne ograniczenie udziału izomerów trans w diecie.

 

W artykule mówimy o: Zdrowie Dietetyka i zdrowe odżywianie

Podpowiedź trenera:

Jeśli nie masz wystarczającej wiedzy - chętnie ułożymy profesjonalny plan za Ciebie. Dołącz do grona 90 000 zadowolonych klientów :)

  • Darmowe konsultacje z doświadczonym dietetykiem i trenerem
  • Ponad 6000 posiłków i 600 ćwiczeń, które możesz dowolnie wymieniać
Sprawdź ofertę