Prolaktyna – biologiczna rola oraz przyczyny i skutki jej nadmiaru

Prolaktyna (PRL) jest jednym z hormonów wydzielanych przez przysadkę mózgową (zarówno u kobiet jak i u mężczyzn) i chociaż swoją budową przypomina wyraźnie hormon wzrostu (GH), to fizjologiczne skutki jej aktywności są zdecydowanie odmienne.

Przeczytaj koniecznie:

Lukrecja obniża poziom testosteronu

Prolaktyna stymuluje procesy wzrostowe, niestety jednak i obejmują one tkanki mięśniowej, a pobudza rozwój gruczołów piersiowych i stymuluje laktację. Jak więc łatwo się domyślić, produkcja tego hormonu naturalnie wzrasta w czasie ciąży i okresie karmienia piersią. Niestety nieraz zdarza się tak, że podwyższony poziom prolaktyny pojawia się ni stad ni zowąd powodując prawdziwy bałagan w organizmie, oprócz opisanej powyżej roli prolaktyna pełni bowiem także wiele funkcji w układzie nerwowym, wpływając na nastrój czy popęd seksualny, a co szczególnie istotne wykazuje działanie przeciwstawne do hormonów płciowych..

Nadmiar prolaktyny jest więc istotnym problemem, a jego konsekwencje mogą okazać się wyjątkowo uciążliwe, zarówno w przypadku kobiet jak i mężczyzn.

Hiperprolaktynemia, w praktyce daje objawy podobne do tych jakie obserwowane są w sytuacji niedoboru hormonów płciowych. W przypadku kobiety obserwuje się deregulację cyklu menstruacyjnego, a nieraz całkowity zanik miesiączki,  zaburzenia płodności, zamiany skórne (przede wszystkim trądzik), nadmierne owłosienie ciała – w tym twarzy; w przypadku mężczyzn natomiast –pojawia się obniżenie lub zanik libido, nerwowość i stany depresyjne, a także ginekomastia – czyli rozrost tkanki sutka i idące za nim powiększenie piersi. Dodatkowo u obu płci pojawić się może mlekotok oraz  zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej i mineralizacji kości.

Hiperprolaktynemia wywołana może być przez stosowanie niektórych farmaceutyków - wśród sportowców najczęściej są to sterydy anaboliczno-androgenne, takie jak dekanian czy fenylopropionian nandrolonu (np. popularna „deka”), podobnie jednak działać mogą wybrane leki przeciwdepresyjne. Wzrost poziomu prolaktyny obserwuje się także w chorobach tarczycy (w niedoczynności), dlatego w przypadku stwierdzenia zaburzeń pracy tego narządu warto zbadać poziom prolaktyny. W niektórych przypadkach nadmierna produkcja tego hormonu spowodowana jest przez gruczolaki przysadki mózgowej lub inne guzy zlokalizowane wewnątrz czaszki.

Leczenie hiperprolaktynemii uzależnione jest od jej przyczyny. W niektórych przypadkach wystarcza po prostu odstawienie stosowanych leków lub zmiana ich na inne, nieraz potrzebna jest farmakoterapia (zazwyczaj stosuje się Bromokryptynę, Norprolac lub Dostinex), a w przypadku niektórych guzów wewnątrzczaszkowych przeprowadza się zabieg chirurgiczny. Sportowcy stosujący niedozwolone wspomaganie hormonalne doświadczający nierzadko problemów z nadmiarem prolaktyny stosują w celu obniżenia jej poziomu wysokie dawki witaminy B6. Trudno jednak jednoznacznie stwierdzić czy praktyka ta przynosi zamierzony efekt.

Źródła: • Encyclopedia of Hormones Copyright © 2003 Elsevier Science Ltd.