Witamina C i E mogą upośledzać adaptację do wysiłku wytrzymałościowego

Dzięki błyskotliwemu marketingowi antyutleniacze takie jak witamina C, E, koenzym Q10 i inne substancje sprzedają się znakomicie. Ze stosowaniem podobnych preparatów wiąże się jednak coraz więcej wątpliwości. Stres oksydacyjny wywołany wysiłkiem fizycznym jest normalnym i niezbędnym zjawiskiem. Zwalczanie „wolnych rodników” i „zbijanie” poziomu kortyzolu (hormonu stresu) nie zawsze musi przynosić dobre rezultaty.

Przeczytaj koniecznie:

Czy dodatkowe witaminy są w ogóle potrzebne?

W badaniach opublikowanych 3 lutego 2014 roku, podwójnie ślepa próba – sprawdzono jak witamina C i E wpływają na adaptację do wysiłku wytrzymałościowego.

35 kobiet i mężczyzn przydzielono losowo do jednej z dwóch grup:

  • 1 g witaminy C oraz 235 mg witaminy E, raz dziennie,

  • Placebo,

Suplementację witaminami lub placebo kontynuowano 11 tygodni. W trakcie podawania antyutleniaczy uczestnicy prowadzili trening obejmujący 3-4 sesje tygodniowo, głównie biegania. Trening podzielono na:

  • HIIT (trening interwałowy, wysokiej intensywności) – 4-6 części trwających po 4-6 minut, z intensywnością rzędu 90% tętna maksymalnego (HR),

  • Cardio – wysiłek jednostajny; 30-60 minut pracy, z intensywnością rzędu 70-90% tętna maksymalnego (HR), 

Zmierzono maksymalne pochłanianie tlenu przez organizmu (VO2 max) w trakcie biegu z prędkością submaksymalną oraz podczas testu wahadłowego (naprzemienne sprinty na odcinku 20 m, powtarzane do wyczerpania ang. shuttle run test). Pobrano próbki krwi oraz mięśni przed i po zakończeniu eksperymentu.

Wyniki?

  1. Grupa której podawano 1g witaminy C oraz 235 mg witaminy E, raz dziennie poprawiła wynik biegu wahadłowego o 10±11%, a VO2 max wzrosło o 8±5%,

  2. Grupa placebo – bieg wahadłowy: poprawa o 14±17%, a VO2 max wzrosło o 8±5%,

ale okazało się, że na poziomie komórkowym w mięśniu obszernym bocznym (udo) oksydaza cytochromowa, będąca kluczowym enzymem łańcucha oddechowego (kompleks IV) – COX-4 oraz PGC-1 alpha (koaktywator i regulator metaboliczny) wzrosły tylko w grupie placebo. Odpowiednio: COX-4 o +59±97%, a PGC-1 o +19±51%. W grupie witaminy C i E odnotowano „zablokowanie” procesów adaptacji do wysiłku i (odpowiednio COX-4 zmniejszył się o 13±54%, a PGC-1 o 13±29%).

Wnioski?

Antyutleniacze mogą blokować na poziomie komórkowym adaptację do treningu wytrzymałościowego. Naukowcy nie stwierdzili znaczącego wpływu na VO2 max ani na wynik biegu wahadłowego (choć grupa placebo osiągnęła nieco lepszy rezultat – w naprzemiennych sprintach). Wiemy, że z jednej strony witamina C może obniżać poziom kortyzolu: „stwierdzono, że podawanie biegaczom 1,5g witaminy C przez 7 dni przed biegiem, w dniu wyścigu oraz 2 dni po zakończeniu biegu - przyniosło wyraźny spadek ilości kortyzolu. Najbardziej wyraźny efekt przeciwzapalny zanotowano zaraz po zakończeniu biegu na 90 km. Co ciekawe, grupa której podawano 0,5g witaminy C zanotowała o wiele mniejsze efekty – w kontekście ilości kortyzolu i adrenaliny po biegu”.

Jednocześnie wielu naukowców apeluje o ograniczenie stosowania antyoksydantów, szczególnie u sportowców:

Medicina Sportiva 2011:"Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, wytwarzanie  RONS (reaktywnych form tlenu i azotu, wolnych rodników) pod wpływem wysiłku fizycznego jest odpowiedzią prawidłową, a nawet konieczną do osiągnięcia adaptacji do większych obciążeń  fizycznych. W wyniku działania RONS, w ciągu pierwszych 24 godzin  od zakończenia wysiłku w mięśniach szkieletowych  pojawia się kilkaset  różnych transkryptów, w tym także genów kodujących białka antyoksydacyjne oraz białka za angażowane w transport tlenu, odpowiedź zapalną i immunologiczną,  energetykę komórki i hipertrofię mięśni. Hamowanie generacji RONS przez  nadmierne stosowanie antyoksydantów obniża adaptację zawodnika do stresu oksydacyjnego oraz treningu sportowego”.

Podsumowanie

Należy dobrze rozważyć sens stosowania witamin C i E oraz innych antyutleniaczy u sportowców. Badania naukowe przynoszą różne wyniki. Niektóre wskazują, że nadmierna ochrona przed reaktywnymi formami tlenu i azotu oraz kortyzolem może być szkodliwa dla zdrowia i wyniku sportowego.

Źródła: J Physiol. 2014 Feb 3. “Vitamin C and E supplementation hampers cellular adaptation to endurance training in humans: a double-blind randomized controlled trial.” http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24492839 2. “Elevated hair cortisol concentrations in endurance athletes”. Psychoneuroendocrinology. 2012 May;37(5):611-7. doi: 10.1016/j.psyneuen.2011.09.001. Epub 2011 Sep 25. Skoluda N, Dettenborn L, Stalder T, Kirschbaum C. Department of Psychology, Technical University of Dresden, Dresden, Germany. 3. “Aktualny stan wiedzy nt RONS i wysiłku fizycznego” Medicina Sportiva 2011 Rocznik 27, Numer 4, 2011 Agnieszka Zembroń -Łacny, Anna Kasperska, Joanna Ostapiuk -Karolczuk