Nadmierna masa ciała – skutek przyjmowania leków

Nie ulega wątpliwości, że głównymi przyczynami nadwagi i otyłości są czynniki żywieniowe i brak aktywności fizycznej. Niemniej jednak istnieje wiele innych możliwych czynników mających swój udział w przyroście tkanki tłuszczowej. Jednym z nich może być przyjmowanie niektórych farmaceutyków. O jakich środkach mowa?

Przeczytaj koniecznie:

Niebezpieczna kombinacja: leki i soki

Glikokortykoidy

Najbardziej typowymi środkami farmaceutycznymi powodującymi tycie są glikokortykoidy zwane też kortykosteroidami. W przebiegu stosowania preparatów takich jak prednizon niemal zawsze dochodzi do zwiększenia masy ciała. W praktyce jest to w dużej mierze związane z zatrzymywaniem wody w ustroju, ale nie tylko. W trakcie kuracji obserwuje się też niekorzystne zmiany w składzie ciała polegające z jednej strony na ubytku tkanki mięśniowej, a z drugiej – na przyroście tłuszczu zapasowego. Szczególnie zauważalny jest przyrost tłuszczu w okolicy twarzy, karku i pasa.

Co można zrobić?

Zazwyczaj glikokortykoidy podaje się tylko wtedy gdy jest to konieczne. Z drugiej strony współczesna medycyna zna dla nich alternatywy, które co prawda mają bardzo ograniczone zastosowanie, ale o ich istnieniu warto pamiętać. Przykładowo w leczeniu astmy pomocne mogą być leki przeciwleukotrienowe, w przypadku AZS natomiast dobrze sprawdzają się tzw. „immunomodulatory”. Ważne też jest by w przebiegu stosowania glikokortykoidów zwracać dużą uwagę na kwestię jakości i ilości spożywanej żywności. Regularna aktywność fizyczna dopasowana do indywidualnych możliwości także jest kwestią wysokiej wagi.

Insulina

Zazwyczaj sytuacja wygląda tak, że u diabetyków w okresie poprzedzającym włączenie insuliny dochodzi do ubytku masy ciała po czym po wdrożeniu insulinoterapii zależność ulega drastycznemu odwróceniu. W ciągu pierwszego roku większość cukrzyków leczonych tym hormonem tyje średnio około 5kg. Efekt ten w szczególności dotyka osób młodszych, u pacjentów w wieku podeszłym – niemal nie występuje, a jeśli już – to ma niewielkie nasilenie. Należy pamiętać że insulina jest hormonem anabolicznym i sprzyja przyrostowi masy ciała, dlatego niezmiernie istotne jest wprowadzenie odpowiedniej diety oraz aktywności fizycznej. W ramach farmakoterapii dobre efekty też przynosi włączenie leku metforminy, która zmniejsza ryzyko przyrostu masy ciała w następstwie insulinoterapii.

Antydepresanty

Przyjmowanie niektórych leków przeciwdepresyjnych może wiązać się z podwyższonym ryzykiem przyrostu tkanki tłuszczowej. Niestety lekarze często nie informują o tym pacjentów co jest trudne do zrozumienia, w końcu przecież przyrost masy ciała może pogłębiać depresję. Ryzyko jest szczególnie wysokie w przypadku terapii środkami z grupy trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TLPD), takich jak amitryptylina czy imipramina. Dane źródłowe wskazują, że u około 25% pacjentów przyjmujących te farmaceutyki dochodzi do wyraźnego przyrostu masy ciała.

Co można zrobić?

Warto wiedzieć, że w tej chwili istnieje wiele środków z grupy leków antydepresyjnych. Niektóre z nich, pomimo podobnej mocy terapeutycznej charakteryzują się mniejszym ryzykiem występowania określonego rodzaju skutków ubocznych. W przypadku zauważenia, iż podczas kuracji lekiem dochodzi do przyrostu masy ciała warto zapytać lekarza o alternatywę. Należy wiedzieć, że zdecydowanie bardziej bezpieczne w tej materii są inhibitory selektywnego wychwytu serotoniny (SSRI), w przypadku których ewentualny przyrost tłuszczu zapasowego pojawia się  niezmiernie rzadko , a jeśli wystąpi – ma niewielkie nasilenie.