Czy sterydy anaboliczno-androgenne niszczą serce?

Sterydy anaboliczno-androgenne towarzyszą sportowcom pod ponad 60 lat. Wiąże się je z nagłym zgonem sercowym, wywoływaniem zaburzeń rytmu serca (złośliwa arytmia), zawałem serca, przerostem lewej komory serca czy w końcu zmniejszeniem frakcji wyrzutowej, zakrzepicą tętniczą oraz zatorem płucnym [9]. Czy słusznie?

Przeczytaj koniecznie:

Ryzyko nagłej śmierci sercowej sportowca

Bardzo często SAA stosowane są obok innych środków i niejednokrotnie nie da się ustalić, co spowodowało danego rodzaju schorzenie, efekt toksyczny czy w końcu śmierć. Przykładowo – w badaniach [1,2] wykazano wyjątkowo częste zgony osób biorących sterydy anaboliczno-androgenne – ale ... jednocześnie stosujących różnorakie narkotyki (np. kokainę, extasy/MDMA, morfinę), bardzo silne środki przeciwbólowe (np. oxykodon, tramadol), dodatkowo benzodiazepiny, często też alkohol. Przeczytanie pierwszej lepszej ulotki leku szybko uświadomi, dlaczego te osoby umierały - w młodym wieku. Przykładowo Arnold Schwarzenegger nie stronił od alkoholu i marihuany, zaś narkotyki i SAA przyczyniły się do śmierci wielu amatorskich kulturystów np. ZYZZA (Aziz Sergeyevich Shavershian, zmarł w wieku 22 lat). Jeden ze słynnych pro-wrestlerów Andrew "Test" Martin zakończył życie w wieku 33 lat – przedawkował oksykodon: „lek ten jest półsyntetycznym opioidem zsyntetyzowanym w 1916 roku w Niemczech z pochodnej opium — tebainy”. [11] Często zdarza się, że bywalcy imprez stosują sterydy anaboliczno-androgenne by lepiej prezentować się w modnych dyskotekach. Niejednokrotnie spożywają tam różnorakie narkotyki np. amfetaminę, extasy/MDMA czy w końcu nowe środki, z klasycznej szarej strefy (pochodne narkotyków, substancje psychotropowe -  jeszcze nie zakazane lub już zakazane – ale nadal rozprowadzane np. 3-FMC, 4-FMC, 4-MEC, MDPV, MXE- metoksetamina, 6-ABP). Skutki są tragiczne – gdyż wiele z tych środków gwałtownie podwyższa ciśnienie krwi oraz powoduje tachykardię. Nie trzeba dodawać, że bardzo wiele substancji z grupy SAA ma podobny wpływ na układ krążenia. Jeżeli do tego dołączymy (nawet szeroko dostępne i legalne!) „spalacze” – np. duże dawki kofeiny – nietrudno o kłopoty zdrowotne.  Samo stosowanie nielegalnej substancji, beta mimetyka – clenbuterolu – doprowadziło do hospitalizacji 84% osób go stosujących (badanie z 2014 roku) [12].

Przykładowo ze statystyki 30 przypadków osób biorących mefedron (lepiej znany jako 4-MMC) w Wielkiej Brytanii – aż 63% osób zatruło się śmiertelnie, przypadkowo przedawkowując substancję. Byli to w większości mężczyźni w wieku 16-24 lata. Dane opublikowano w 2015 roku [3]. Kolejny środek nagminnie stosowany przez młodych ludzi – MXE (Metoksetamina) w 8 omawianych sprawach śmierci w latach 2011-2013 bez wątpienia zabił 4 osoby. W 2 przypadkach branie MXE prawdopodobnie przyczyniło się do śmierci [7]. Co roku w USA prawie 44 000 osób umiera z powodu przedawkowania leków (z tego połowa to przypadki leków na receptę, 16 235 przypadków dotyczy opioidów), zaś 29 000 ludzi umiera z powodu alkoholu. [8,10].  Jeśli alkohol jest łączony z narkotykami lub lekami – może to spowodować fatalny skutek. Obarczanie sterydów anaboliczno-androgennych za całe zło tego świata – nie musi być najlepszą taktyką. W wielu badaniach nawet wieloletnie podawanie umiarkowanych dawek SAA osobom w podeszłym wieku – spowodowało doskonałe zmiany w kompozycji sylwetki oraz brak skutków ubocznych. Np. podczas podawania przez 5 lat, chorym ludziom (otyłość) testosteronu stwierdzono tylko spadek obwodu w pasie o średnio 10 cm oraz spadek wagi ciała o średnio 15 kg! Czyli mówimy o bardzo długim okresie oraz niezłej dawce testosteronu (1 gram co 6 lub 12 tygodni).

Jaki jest wpływ SAA na serce?

D’Andrea oraz wspólnicy wykazali, że nadużywanie SAA powoduje (wiele lat po zakończeniu stosowania dopingu) upośledzenie funkcji skurczowej jak i rozkurczowej serca, zjawisko silnie skorelowane jest z dawkami oraz czasem stosowania SAA [5]. Istnieją też badania mówiące o tym, że krótkie cykle dopingowe (8-16 tygodni) nie mają wpływu na funkcję serca [6).

W badaniu z 2012 roku [9] zebrano dane od więcej niż 100 kulturystów z więcej niż 10 klubów. 30 zawodników trenowało więcej niż 2 h dziennie oraz 5x w tygodniu przez ostatnie 2 lata – podzielono ich na dwie grupy:

  • biorących SAA (co najmniej 2 x w tygodniu testosteron lub nandrolone; lub co najmniej codzienna dawka anapolonu),
  • nigdy nie stosujących dopingu,

Jako grupę kontrolną użyto 15 mężczyzn o podobnym BMI.

Przeprowadzono badanie serca przy użyciu USG (echokardiografia serca, 2D, Doppler, kolor). Dane analizował ekspert, który nie wiedział nic o celu eksperymentu oraz nie znał historii mężczyzn. Zbadano korzeń aorty, lewy przedsionek, wymiar lewej komory serca przy skurczu i rozkurczu (LVESD, LVEDD). Dodatkowo oceniono grubość przegrody międzykomorowej (IVS), grubość ściany tylnej w rozkurczu i skurczu oraz średnicę prawej komory serca.