Co warto wiedzieć na temat insuliny?

Insulina jest hormonem, o którym ostatnio mówi i pisze się wiele, najczęściej jednak przedstawiana bywa w negatywnym świetle jako główny, wewnątrzustrojowy sprawca nadwagi i otyłości. W rozmaitych opracowaniach pojawiających się na portalach, blogach i forach internetowych znaleźć można stwierdzenia, które sugerują, iż główną rolą biologiczną insuliny jest blokowanie spalania tłuszczu i nasilanie jego odkładania w ustroju. W praktyce biologiczna rola tego hormonu jest zgoła inna i warto wiedzieć, że posiada on także inne, o wiele bardziej przyjazne oblicze.

Przeczytaj koniecznie:

Bazylia wpływa na wydzielanie ważnego hormonu - insuliny

 

Czym jest insulinooporność?

Pojęcie „insulinooporność” weszło do obiegowego słownictwa. Co ciekawe „diagnozują” ją sobie nierzadko osoby nie mające zielonego pojęcia o fizjologii człowieka i aspektach związanych z rozpoznawaniem tej przypadłości, co niesie niekiedy za sobą opłakane skutki wynikające z podejmowania nierozsądnych rozwiązań żywieniowych. Insulinoopornością nazywany jest stan, który manifestuje się wyraźnym zaburzeniem równowagi glukozowej, co wynika z obniżonej wrażliwości tkanek docelowych na działanie insuliny, pomimo jej prawidłowego lub podwyższonego stężenia w surowicy krwi. Insulinooporność może być warunkowana genetycznie, a może być też wynikiem niehigienicznego stylu życia. Do jej rozwoju mogą przyczynić się m.in.:

  • zła dieta,
  • nadmiar tkanki tłuszczowej,
  • niska aktywność,
  • nadmiar stresu,
  • niedobór snu,
  • kilka innych czynników.

Jakie rodzaje insulinooporności znamy?

Sama insulinooporność może przybierać różne formy i dotyczyć bądź to samej insuliny, bądź też receptora insulinowego, a niekiedy także transporterów glukozy lub enzymatycznych elementów szklaku insulinowego. Dodatkowo insulinooporność może dotyczyć różnych tkanek i narządów. Wyróżniamy przede wszystkim:

Insulinooporność przedreceptorową - powiązaną z nieprawidłowościami w budowie samej insuliny, co sprawia, że receptory insulinowe nie odczytują wiadomości wysyłanych przez wspomniany hormon. To zaburzenie ma podłoże genetyczne i nie jest uzależnione od czynników żywieniowych.

Insulinooporność receptorową – w jej przypadku budowa insuliny jest prawidłowa, a niewłaściwie działa sam receptor insulinowy. W normalnych warunkach, pod wpływem działania wspomnianego hormonu, receptor insulinowy przesuwa się do wnętrza komórki wywołując ciąg reakcji biochemicznych, polegający na pobudzaniu rozmaitych enzymów, a po wykonaniu swojej pracy wraca on na miejsce pierwotne do błony komórkowej (gdzie ponownie może wejść w reakcję z insuliną). U podłoża tego typu wspomnianego zaburzenia także leżą czynniki genetyczne.

Insulinooporność postreceptorową - ta forma wspomnianego zaburzenia może być powiązana z zaburzeniem przesyłania informacji w komórkach, bądź też z upośledzeniem funkcji samych transporterów glukozy. Stan ten zazwyczaj powiązany jest z czynnikami środowiskowymi takimi jak zła dieta, niska aktywność fizyczna, jak również (bardzo często) z nadmiarem tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tkanki trzewnej.

Insulinooporność może również dotyczyć różnych tkanek i narządów. Wyróżniamy jej formę wątrobową i obwodową. Obie mogą mieć trochę odmienną etiologię i inne skutki metaboliczne. Insulinooporność obwodowa objawia się upośledzeniem wychwytu i zahamowaniem możliwości „spalania” glukozy przez mięśnie szkieletowe i zarazem pobudzeniem lipolizy w adipocytach, co prowadzi do zwiększonego uwalniania wolnych kwasów tłuszczowych. Insulinooporność wątrobowa powoduje nasilenie rozpadu glikogenu wątrobowego i uruchomienie glukoneogenezy. W efekcie tego, pomimo podwyższonej glikemii wątroba uwalnia dodatkowe ilości glukozy do krwiobiegu. Nasila się także proces syntezy lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL – co można byłoby nazwać „bardzo złym” cholesterolem) i triglicerydów.