Dieta odchudzajaca, a kwestia smakowitości posiłków - wprowadzenie do tematu

Jedzenie to nie tylko akt spożycia pokarmu ukierunkowany na dostarczenie energii i składników odżywczych, których potrzebuje organizm, ale także przyjemność. Zazwyczaj najchętniej jadamy te potrawy, które najbardziej nam smakują. Analogicznie też produktów i potraw, których nie lubimy raczej unikamy, a jeśli przy jakiejś okazji przyjdzie nam je spożywać, raczej nie prosimy o dokładkę. Powyższe kwestie wydają się na tyle oczywiste, że na co dzień nie zawracamy sobie nimi głowy, a szkoda, bo mogą mieć one duże znaczenie dla naszej sylwetki zarówno w kontekście prewencji nadwagi i otyłości, jak i w ramach programów ukierunkowanych na zmniejszenie masy ciała.

Przeczytaj koniecznie:

Magiczny owoc, zmieniający odczuwanie smaku

Dlaczego lubimy to co lubimy?

Jest taka niepisana zasada, która mówi, że o gustach się nie dyskutuje. Założenie to sugeruje, że kwestia upodobań, w tym również tych kulinarnych, ma charakter indywidualny i nie podlega obiektywnej weryfikacji. Mimo to jednak, są pewne cechy charakterystyczne, które najczęściej posiadają produkty żywnościowe i potrawy lubiane przez nas szczególnie. Przed omówieniem owych cech warto jednak zwrócić uwagę na pewne uwarunkowania fizjologiczne leżące u podłoża naszych kulinarnych upodobań. Otóż konsumpcji niektórych pokarmów towarzyszy wyraźnie odczuwana przyjemność. Związane jest to z wpływem substancji zawartych w jedzeniu na układ nagrody, mieszczący się w mózgu.

Układ nagrody – czym jest i jaką rolę spełnia?

Układ nagrody, zwany także ośrodkiem przyjemności, stanowi zbiór struktur mózgowych wykształconych w toku ewolucji w celu zwiększania prawdopodobieństwa utrwalania się zachowań i reakcji korzystnych dla organizmu. Proces „utrwalania” zachodzi dzięki temu, że ich wykonywanie, bądź też stan następujący po nich, wiążą się z przyjemnymi odczuciami. Ośrodek ten jest częścią układu limbicznego. Tworzony jest przez brzuszne pole nakrywki, w którym obecne są ciała komórkowe neuronów dopaminergicznych oraz przez jądro półleżące, do którego neurony te wysyłają swoje wypustki. Stymulowany jest on także przez sygnały z ciała migdałowatego. W czasach współczesnych intensywne stymulowanie układu nagrody w mózgu prowadzić może do rozwoju uzależnień.

Nagradzające jedzenie

Spożywaniu produktów i potraw o wysokiej smakowitości towarzyszy uczucie przyjemności, które skłania do kontynuowania konsumpcji pomimo braku uczucia głodu. Powyższy efekt powiązany jest z wpływem wybranych pokarmów (a dokładnie składników w nich zawartych) na układ nagrody. Efekt ten dotyczy przede wszystkim żywności wysoko przetworzonej, która charakteryzuje się wysoką smakowitością, co wynika z umiejętnego łączenia czynników żywieniowych potęgujących przyjemne wrażenia towarzyszące konsumpcji.