Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Forum

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Artykuły
Sklep

Chondromalacja rzepki, a trening

Chondromalacja rzepki, a trening
Artykuł ma wydźwięk czysto teoretyczny, ponieważ urazów, etiologii i chorób kolan istnieją dziesiątki rodzajów. Jakby tego było mało, wiele schorzeń stawów nie musi manifestować swojej obecności bólem (przynajmniej do pewnego etapu degeneracji). Jakby tego było mało zdarzają się urazy dotyczące stawów które na dostępnym obecnie sprzęcie (USG, rezonans) są niezauważalne lub trudne do interpretacji. To wszystko sprawia, że diagnostyka schorzeń kolana jest bardzo skomplikowana.

Nigdy nie należy samodzielnie ustalać diagnozy i próbować leczyć przewlekłych schorzeń stawów! W wielu przypadkach konieczna jest rozbudowana diagnostyka obejmująca: USG, rezonans magnetyczny czy artroskopię.

Staw kolanowy (articulatio genus) jest stawem największym i najbardziej skomplikowanym, a również najbardziej narażonym na uszkodzenie. Łączy kość udową z kością piszczelową. Ponadto w ścianie przedniej stawu występuje rzepka. W stawie kolanowym odbywają się ruchy zginania i prostowania oraz, w znacznie mniejszym stopniu, ruchy obrotowe. [5]

Wyróżniamy następujące powierzchnie stawowe:

  • staw udowo-piszczelowy (art. femorotibialis). Staw ślizgowy  
     
  • staw udowo-rzepkowy (art. femoropatellaris). Staw zawiasowo-obrotowy

Aby zobrazować problem, przedstawię główny podział schorzeń stawu rzepkowo-udowego. Wiele opisanych objawów dotyczących chondromalacji może odnosić się również do innych schorzeń stawu rzepkowo-udowego.

Schorzenia stawu rzepkowo-udowego Merchant podzielił na sześć głównych grup:

1.Urazy stawu rzepkowo-udowego (uraz stawu o prawidłowej budowie):

– ostre (stłuczenia, złamania, zwichnięcia, urazy ścięgna  mięśnia czworogłowego i więzadła rzepki),

– powtarzające się przeciążenia (kolano skoczka, zapalenie ścięgna m. czworogłowego, peripatellar tendinitis, zapalenie kaletki przedrzepkowej, choroba Osgood-Schlatter’a oraz Sinding-Larsen-Johanssena),

– odległe skutki urazów (chondromalacja rzepki, zmiany zwyrodnieniowe stawu rzepkowo-udowego, zwłóknienie ciała tłuszczowego Hoffy, ścięgna m. czworogłowego, nabyte nieskie ustawienie rzepki, dystrofi a rzepki, algodystrofia).

2. Dysplazja stawu rzepkowo-udowego:

– zespół nadmiernego bocznego nacisku rzepki,

– przewlekłe boczne podwichnięcie rzepki,

– nawrotowe zwichnięcie rzepki,

– przewlekłe zwichnięcie rzepki.

3. Idiopatyczna chondromalacja rzepki.

4. Osteochondritis dissecans (rzepka, bruzda międzykłykciowa).

5. Fałdy błony maziowej (przyśrodkowy, boczny, nadrzepkowy).

6. Jatrogenne (zespół nadmiernego przyśrodkowego przyparcia rzepki, podwichnięcie przyśrodkowe rzepki, niskie ustawienie rzepki) [4]

Chondromalacja polega na spluszowaceniu, zwyrodnieniu, rozpulchnieniu  chrząstki stawowej oraz wytworzeniu  się w niej szczelin i ubytków [1]. W największej mierze dotyka młodych ludzi, szczególnie kobiet.

Chrząstka stawowa służy do:

  • równomiernego rozkładu obciążenia w stawie,
  • zmniejszenia tarcia,
  • amortyzacji [2]

Klasyfikacja chondromalacji wg Outerbridge’a:

  • Stopień I – rozmiękanie
  • II – fragmentacja i pęknięcia
  • III – fibrylacja
  • IV  - ekspozycja kości



Wg kolejnego autora schorzenie to można klasyfikować następująco:

Najczęściej stosowaną klasyfikacją chondromalacji jest skala Outerbridge`a:

  • I zmiękczenie chrząstki, powierzchnia chrząstki ugina się przy ucisku haczyka,
  • II płytki   ubytek   z   odwarstwieniem   powierzchownej   blaszki   (lamina  splendens) zbudowanej z włókien biegnących równolegle do powierzchni,
  • III głęboki ubytek z pęknięciami i fragmentacją otaczającej chrząstki,
  • IV ubytek chrząstki do warstwy podchrzęstnej kości [3]

Czyli chondromalacja jest w istocie zniszczeniem warstwy izolacyjnej – co powoduje dolegliwości bólowe.

Przyczyny tego schorzenia mogą być wszelakie [1]:

  • od biomechanicznych ostrych i przewlekłych (urazy, zwichnięcia, złamania, nawrotowe podwichnięcia, zaburzenia związane ze złamaniami kości udowej),
  • zaburzenia związane z mięśniem obszernym przyśrodkowym (np. niepełnozakresowe przysiady ze sztangą),
  • zaburzenia funkcji łąkotki,
  • choroby (RZS, zapalenie błony maziowej),
  • iniekcje dostawowe sterydów,
  • unieruchomienie stawu,
  • ·pierwotne zmiany zwyrodnieniowe,

Jak diagnozować chondromalację?

  • wywiad,
  • badania kliniczne,
  • rezonans magnetyczny (MRI),
  • USG,
  • prześwietlenie (RTG),
  • artroskopia,

Leczenie chondromalacji:

  • zachowawcze (NLPZ, taping, ortezy, ćwiczenia wzmacniające mięsień przyśrodkowy itd.) ,
  • operacyjne (zabiegi na powierzchniach stawowych),

Interwencja chirurgiczna może zmniejszać odporność mechaniczną chrząstki [1].

Mogą być zaproponowane: magnetoterapia, laseroterapia, elektrostymulacja, schładzanie, krioterapia (azot), ćwiczenia izometryczne [1]

Dalej (też jako forma rehabilitacji po interwencji chirurgicznej):

  • chód po niestabilnym podłożu,
  • chód z pełnym obciążeniem,
  • ćwiczenia mięśnia czworogłowego uda, z naciskiem na VMO,
  • przysiady bez obciążenia (obunóż, jednonóż) w różnych zakresach ruchu,
  • podskoki,
  • trucht,
  • bieg z podskokami,
  • ćwiczenia z wykorzystaniem dodatkowego sprzętu wspomagającego np. piłki szwajcarskie, linki TRX, taśmy itd.
  • praca w klęku,
  • rozciąganie PNF,
  • pływanie,
  • jazda na rowerze,

Z reguły boje w rodzaju przysiadów ze sztangą mogą być długi czas niedostępne ze względu na przeciążenie w stawie kolanowym. W miarę rozwoju chondromalacji w trakcie ćwiczeń w rodzaju przysiadów jednonóż i obunóż, wykroków, prostowań nóg na maszynie, wchodzenia na podwyższenie – będą pojawiać się dolegliwości bólowe, postępować będą zmiany degeneracyjne. Z badań naukowych wiemy, iż większość środków stosowanych do „leczenia” lub wspomagania stawów cechuje mała lub żadna skuteczność (np. glukozamina). Z kolei środki podawane do stawu mogą powodować jego degenerację (np. diprophos/betametazon)

Co więc można zrobić w przypadku chondromalacji? Jedynie odwiedzić lekarza ortopedę, wykonać badania w rodzaju rezonansu magnetycznego, USG, ograniczyć ćwiczenia silnie obciążające kończyny dolne (skoki, lądowania, przysiady, wykroki). Po konsultacji z ortopedą i fizjoterapeutą należy podjąć decyzję o wyborze sposobu leczenia.

 

Źródła: „Postępowanie fizjoterapeutyczne po chondroplastyce stawu kolanowego” http://www.markmed.pl/library/2014/08/01/140689674656.pdf 2. Uszkodzenie chrząstki stawu kolanowego Marcin Ferenc Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii PAM http://stud.pam.szczecin.pl/~lemonka/ortopedia/Uszkodzenia%20chrz%B9stki.ppt 3. Wyniki artroskopowego bocznego uwolnienia rzepki w leczeniu zespołu rzepkowo-udowego, nawykowego i nawrotowego zwichnięcia rzepki. Uniwersytet Jagielloński Collegium Medium Wydział Lekarski Bogdan Wziętek http://dr.wzietek.pl/_download/doktorat_wzietek.pdf 4. „Rola uwolnienia bocznego w patologii stawu rzepkowo-udowego” Tomasz Dolata, Agnieszka Rogalska, Waldemar Weiss Artroskopia i Chirurgia Stawów, 2006; 2(4): 5-12 5. http://www.wydawnictwopzwl.pl/download/229000100.pdf

W artykule mówimy o: Zdrowie Trening