Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Forum

Stworzymy dla Ciebie

Indywidualny plan Dietetyczny

Sprawdź ofertę

Poznaj nasz nowy

Kalkulator kalorii

Wypróbuj go
Artykuły
Sklep

Dieta bezglutenowa – kto powinien ją stosować?

Dieta bezglutenowa – kto powinien ją stosować?
W ostatnich czasach coraz więcej pisze i mówi się o glutenie, przy czym większość pojawiających się informacji przedstawia ten składnik w diecie raczej w negatywnym kontekście. Co prawda nie ma powodów do paniki, nie każdemu bowiem gluten musi szkodzić, niemniej jednak istnieje spora grupa osób, która powinna go unikać. W jakich przypadkach zatem zalecana jest dieta bezglutenowa?

Celiakia

Celiakia jest chorobą mającą podłożę autoimmunologiczne i uwarunkowana jest przez predyspozycje genetycznie. Przypadłość ta związana jest z nieprawidłową reakcją organizmu na gluten, co prowadzi do uszkodzenia, a następnie do zaniku kosmków jelitowych. Składnikami prowokującymi nieprawidłową reakcję immunologiczną są białka obecne w żywności takie jak obecna w pszenicy gliadyna, zawarta w życie sekalina, hordeina pochodząca z jęczmienia i wg niektórych źródeł także  awenina występująca w owsie (najprawdopodobniej problemem nie jest jednak sama awenina, co zanieczyszczenie owsa innymi zbożami glutenowymi.

Postępujący w przebiegu choroby zanik kosmków jelitowych prowadzi do zaburzenia wchłaniania wielu składników odżywczych, czego skutkiem są  niedobory żywieniowe i w dalszej konsekwencji – zaburzenie pracy wielu układów i narządów. Celiakii towarzyszyć może wiele innych przypadłości, w tym reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca typu I, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i inne. Celiakię rozpoznaje się na podstawie analizy objawów klinicznych, związanych obecnością glutenu w diecie, badań histopatologicznych i badań krwi na obecność przeciwciał swoistych.

Uczulenie na gluten

Alergia na gluten jest przypadłością, która także wiąże się z zaburzoną reakcją układu odpornościowego, niemniej leżące u jej podstaw mechanizmy oraz objawy są inne niż w przypadku celiakii. Symptomy alergii na gluten mogą mieć niekiedy charakter ostry i nagły:

  • wymioty,
  • biegunka,
  • pokrzywka,
  • atopia,
  • w skrajnych wypadkach także skurcz oskrzeli i wstrząs anafilaktyczny.

Często zdarza się, iż objawy mają przebieg łagodny nazywany również  późnym, a należą do nich:

  • zaburzenia pracy przewodu pokarmowego,
  • zaostrzenie istniejących już zmian atopowych.

Uczulenie na gluten ma inny przebieg u niemowląt i małych dzieci, a inny u dorosłych. W pierwszym przypadku częściej pojawiają się problemy dermatologiczne, w drugim zaburzenia pracy przewodu pokarmowego. U osób dorosłych niewielkie ilości glutenu zazwyczaj nie powodują charakterystycznych reakcji, u dzieci natomiast sytuacja wygląda inaczej, dlatego też potrzeba u nich stosować dość restrykcyjną dietę bezglutenową.Rozpoznanie choroby następuje w wyniku przeprowadzenia testów skórnych, uzupełnionych o analizę objawów i reakcję na eliminację glutenu w diecie.


Nadwrażliwość na gluten niezwiązana z celiakią

Ostatnio coraz więcej mówi się o specyficznej przypadłości zwanej nadwrażliwością na gluten niezwiązaną z celiakią (NCGS – z ang. Non-Celiac Gluten Sensitivity). Jest to rodzaj nietolerancji glutenu w przypadku której wyklucza się celiakię i alergię. W przebiegu NCGS nie notuje się zaniku kosmków jelitowych, zaobserwować można jednak wiele innych objawów uaktywniających się po konsumpcji glutenu. Należą do nich m.in.:

  • zaburzenia pracy przewodu pokarmowego
  • bóle głowy, mięśni, stawów,
  • zaburzenia nastroju,
  • zmęczenie.

Charakterystyczne jest to, iż wspomniane symptomy znikają po odstawieniu produktów zawierających gluten. Dość ciekawych danych w kwestii NCGS dostarczyły badania i opracowania autorstwa gastroenterologa z University of Maryland - Alessio Fasano. Problem nietolerancji glutenu niezwiązanej z celiakią może dotyczyć nawet 6 – 7% populacji zachodnich.

Choroby autoimmunologiczne

W niniejszym opracowaniu wspomniałem na razie jedną, specyficzną chorobą autoimmunologiczną, w przypadku której eliminacja glutenu jest konieczna, a mianowicie – celiakię. Istnieją jednak przesłanki by uważać, że również w przebiegu innych przypadłości o takim podłożu, eliminacja glutenu jest zasadna. Dostępna literatura sugeruje takie rozwiązanie wprowadzić w m.in. w przypadku choroby Hashimoto, reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego, cukrzycy typu I, łuszczycy i innych. Kwestię postępowania żywieniowego w tego typu chorobach należy jednak uzgodnić z dietetykiem.

Podsumowanie

Dieta bezglutenowa ma dość szerokie zastosowanie. Istnieje bowiem przynajmniej kilka jednostek chorobowych, w których jej wprowadzenie jest bądź to konieczne, bądź przynajmniej – zasadne. Mowa tutaj nie tylko o celiakii i alergii na gluten, ale także o NCGS i o wielu chorobach autoimmunologicznych. Z racji tego, iż dieta bezglutenowa zaczyna cieszyć się coraz większa popularnością u osób niedotkniętych wspomnianymi powyżej przypadłościami, w kolejnych artykułach poświecę uwagę kwestii spożywania glutenu przez osoby zdrowe, a także wskażę na ukryte źródła tego składnika.

 

W artykule mówimy o: Zdrowie