Indywidualnie dopasowana dieta – co to właściwie znaczy?

Nie ulega wątpliwości, że stosowanie popularnych diet odchudzających, mających postać uniwersalnych jadłospisów, pojawiających się w kolorowej prasie i rekomendowanych otwarcie „wszystkim, którzy chcą szybko pozbyć się nadwagi” to droga donikąd. Sposób odżywiania musi być bowiem zindywidualizowany i brać pod uwagę unikalne właściwości każdej jednostki. Warto się jednak zastanowić co termin „indywidualny” w praktyce oznacza, gdyż pojęcie to nie przez wszystkich definiowane jest tak samo, co może prowadzić do nieporozumień, a niekiedy wręcz – do rozczarowania.

Przeczytaj koniecznie:

Trening personalny on-line: teraz to możliwe!

Z praktyki dietetyka

Pracując w serwisie potreningu.pl/plany jako dietetyk często spotykam się, z najrozmaitszymi wyobrażeniami na temat tego jak winna w praktyce wyglądać zindywidualizowana dieta. Tak jak niektórzy klienci są pozytywnie zaskoczeni tym, jak wiele parametrów zaproponowanego menu można zmodyfikować pod kątem ich osobniczych potrzeb i nawet – kulinarnych preferencji, tak inni czują się zawiedzeni, że „indywidualizacja” nie obejmuje możliwości spożywania ich ulubionych potraw w postaci kiełbasy śląskiej na śniadanie, schabowego w panierce na obiad czy kilku butelek piwa po kolacji.

Czy faktycznie dieta, która nie zezwala na regularne zajadanie się ulubionymi produktami niskiej jakości nie spełnia definicji diety indywidualnej?

Oczywiście spełnia, a przynajmniej może spełniać nawet za cenę pewnego kompromisu (np. zezwolenia na okazjonalny posiłek spoza planu). Nigdy natomiast nie powinna być ona „zindywidualizowana” za wszelką cenę, do pułapu beztroskich fanaberii klienta, gdyż łatwo może przerodzić się we własną karykaturę i po prostu – zaszkodzić. Wypracowanie porozumienia poprzez wyjaśnienie podstawowych zasad, na których opiera się plan i skuteczne przekonanie osoby zainteresowanej zmianą sposobu myślenia w dużej mierze jednak zależy od dietetyka. Oczywiście są przypadki, w których należy dać za wygraną (np.: „mówiłem już Panu że jadam tylko chleb z dżemem i parówki – żądam by ułożył mi Pan z tego dobrze zbilansowaną, odchudzającą dietę”), i uważam, że można je traktować jako element folkloru, ale częstotliwość ich występowania winna stanowić absolutny margines.

Indywidualizacja w praktyce

Indywidualizacja diety może mieć różny charakter i trudno obiektywnie stwierdzić, jak daleko musi być ona posunięta i wymienić wszystkie elementy, które winna obejmować. Z pewnością istotne znaczenie ma dopasowanie diety pod względem:

- celu – to czy będzie to dieta odchudzająca, czy np. wspomagająca rozwój masy mięśniowej uzależnione winno być od wizji klienta, dietetyk winien jednak czuwać czy oczekiwania nie są nierealne, a ustalone cele – niezdrowe (zdarza się, że odchudzać się chcą osoby mające niedowagę),

- dziennego spożycia energii (ustalenie optymalnego pułapu kalorycznego uwzględniającego racjonalny deficyt lub nadwyżkę kaloryczną; ustalone na podstawie danych dotyczących parametrów antropometrycznych, aktywności dziennej i celu),

- proporcji makroskładników (czyli dokładnie spożycia białka, węglowodanów i tłuszczu – tutaj wiele zależy od koncepcji dietetyka dotyczącej tego jak winna wyglądać skuteczna i bezpieczna dieta),

- doboru jakościowego produktów (aspekt ten obejmuje m.in. gęstość odżywczą produktów – podstawę diety winny stanowić pokarmy możliwie mocno wysycone nieenergetycznymi składnikami odżywczymi i zarazem ubogie w substancje potencjalnie szkodliwe),