Wszystko co wiesz o indeksie glikemicznym jest nieprawdą!

Indeks glikemiczny jest jednym z najpopularniejszych wskaźników używanych w odniesieniu do produktów spożywczych. Niestety w codziennych realiach często bywa przeceniany bądź też – interpretowany w niewłaściwy sposób, co prowadzi do wielu nieporozumień. W niniejszym opracowaniu przybliżę kilka mało znanych faktów na temat tego wskaźnika, które powinny pozwolić lepiej zrozumieć jego istotę i zastosowanie w praktyce.

Przeczytaj koniecznie:

Indeks sytości - ciekawostka z Tv SFD


Produkty o wysokim IG mogą być przyjazne dla zdrowia i sylwetki

Produkty wysokoglikemiczne zazwyczaj przedstawiane są w negatywnym świetle i wskazywane jako te, których należy unikać chcąc poprawić estetykę sylwetki czy też – wesprzeć swoje zdrowie. W praktyce jednak jest to zbyt daleko idące uproszczenie. Przykładem znakomitym są ziemniaki, które pomimo wysokiego IG znakomicie sycą, a także dostarczają sporej dawki potasu, witaminy C, witaminy PP a przy okazji, w przeciwieństwie do produktów zbożowych – działają zasadotwórczo.

Produkty o niższym IG mogą być bardziej tuczące niż produkty o niskim IG

Chociaż może wydawać się to zaskakujące, to niekiedy produkty o niższym indeksie glikemicznym są groźniejsze dla sylwetki niż produkty wysokoglikemiczne. Przykładem może być rafinowana fruktoza, która charakteryzuje się niskim IG, a która zarazem spożywana w dużych ilościach może w większym stopniu sprzyjać przyrostowi tkanki tłuszczowej niż konsumowana w takich samych dawkach glukoza (czyli cukier o wysokim IG). Udowodniono, że wysokie spożycie fruktozy prowadzi do:

  • wzrostu poziomu lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL), co sprzyja rozwojowi miażdżycy,
  • zaburzenia działania receptorów insulinowych, co sprzyja     wystąpieniu insulinoodporności,     
  • wzrostu poziomu insuliny, co sprzyja cukrzycy, otyłości i utrudnia spalanie tłuszczu zapasowego     
  • wzrostu produkcji kwasu moczowego, który obniża produkcję tlenku azotu i sprzyja nadciśnieniu i chorobom stawów nasilonej aktywności czynników zapalnych.

Wpływ IG na ryzyko chorób układu krążenia i cukrzycy może być przeceniany

Nie ulega wątpliwości, że pozytywny wpływ diety opartej na pokarmach o niższym indeksie glikemicznym na kondycję sercowo-naczyniową i gospodarkę insulinowo-glukozową jest lepiej udokumentowany niż wpływ tego wskaźnika na masę i skład ciała. Nie mniej w wypadku i tych przypadłości zależność nie jest pewna i wydaje się być przeceniana. Niezwykle intrygujących wniosków w tej materii dostarczają wyniki eksperymentu przeprowadzonego przez zespół naukowców z Brigham and Women's Hospital kierowany przez dr Franka Sacksa. W trwającym pięć tygodni eksperymencie wzięło udział sześćdziesięciu trzech ochotników z nadwagą i podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do różnych grup. Różnice między grupami dotyczyły rodzajów podawanych diet. Autorzy postanowili ocenić wpływ sposobu żywienia na pięć ważnych wskaźników zdrowia metabolicznego (i zarazem markerów ryzyka rozwoju chorób układu krążenia i cukrzycy typu 2). Finalnie - nie zanotowano jakiegokolwiek wpływu IG na wymienione powyżej parametry. Zaskoczenia nie kryli sami autorzy powyższego studium.

Podsumowanie

Jak widać, indeks glikemiczny kryje w sobie wiele tajemnic. Osoby kierujące się nim na co dzień powinny pamiętać, że nie jest to uniwersalny wskaźnik jakości spożywanej żywności oraz – że często bywa przeceniany, zwłaszcza w odniesieniu do wpływu na masę i skład ciała. Osoby zainteresowane poszerzeniem lub skonfrontowaniem swojej wiedzy dotyczącej roli indeksu glikemicznego z faktami zachęcam do uważnego zapoznania się z publikacjami naukowymi, do których namiary podane są pod niniejszym artykułem.

 

Źródła: Capaldo i wsp.. Splanchnic and leg substrate exchange after ingestion of a natural mixed meal in humans. Diabetes. 48: 958-66. Díaz i wsp. Glycaemic index effects on fuel partitioning in humans. Obes Rev. 7: 219-226. Dodd i wsp. Calculating meal glycemic index by using measured and published food values compared with directly measured meal glycemic index. Am J Clin Nutr. 94: 992-996. Holt i wsp.. A satiety index of common foods. Eur J Clin Nutr. 49: 675-690. Mettler i wsp. The influence of the subjects' training state on the glycemic index. Eur J Clin Nutr. 61: 19-24. Pi-Sunyer FX. Glycemic index and disease. Am J Clin Nutr. 76: 290S-298S. Raben A. Should obese patients be counselled to follow a low-glycaemic index diet? No. Obes Rev. 2002 Nov;3(4):245-56. Schenk i wsp. Different glycemic indexes of breakfast cereals are not due to glucose entry into blood but to glucose removal by tissue. Am J Clin Nutr. 78: 742-748.