Badanie ogólne moczu - interpretacja wyników

W jednym z poprzednich artykułów pokrótce objaśniłem dlaczego warto regularnie wykonywać badanie ogólne moczu, a także wspomniałem o warunkach, które należy spełnić przed pobraniem próbki, jak również opisałem sposób jej pobrania. Szczegółowe instrukcje tego typu czynności mogą wydawać się wręcz zabawne, ale w praktyce bardzo wiele osób popełnia w tej materii błędy rzutujące na wynik analiz. Dodatkowo, sama interpretacja wyników także przysparza wielu problemów, dlatego w tym opracowaniu własnie jej poświęcę uwagę.

Przeczytaj koniecznie:

Kwas moczowy – co warto o nim wiedzieć

 

Białko

Jeśli organizm ludzki, (a zwłaszcza nerki) funkcjonuje prawidłowo to białko w moczu nie występuje. Jego obecność jest więc powodem do niepokoju, gdyż może wskazywać m.n. na:

  • choroby nerek, takie jak kłębuszkowe zapalenie nerek, cukrzycowa choroba nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, neuropatia toczniowa, nefropatia nadciśnieniowa, stan przedrzucawkowy i rzucawka,
  • choroby dróg moczowych takie jak zapalenie pęcherza moczowego, lub też zapalenie gruczołu krokowego),
  • uszkodzenie nerek będące skutkiem przyjmowania leków (w tym sterydów anabolicznych),
  • schorzenia układu krążenia, zazwyczaj te poważniejsze jak niewydolność mięśnia sercowego, zaawansowane nadciśnienie tętnicze, czy zakrzepica żyły nerkowej,
  • schorzenia morfologiczne,
  • niektóre choroby nowotworowe.

W przypadku obecności białka w moczu warto się zastanowić, czy w dniu poprzedzającym badanie nie został wykonany ciężki wysiłek fizyczny. Jeśli tak było, to wynik jest po prostu zafałszowany i należy go powtórzyć minimum dobę po aktywności fizycznej. Inną przyczyną nieprawidłowości może być gorączka wywołana infekcją, albo też przyjmowanie niektórych środków dopingujących.

Ciała ketonowe

Podobnie jak glukoza i białko - ciała ketonowe raczej nie występują w moczu osoby zdrowej. Mogą natomiast pojawić się w nim w przebiegu cukrzycy. Inną przyczyną ketonurii jest... głodówka trwająca minimum kilkanaście godzin, bardzo niskokaloryczna dieta lub dieta wysokotłuszczowa i niskowęglowodanowa zarazem (ketogenna). Do wzrostu poziomu ciał ketonowych przyczyniać się mogą także niektóre pokarmy jak olej kokosowy i aminokwas leucyna (którą niekiedy suplementuje się w sporcie), niemniej samodzielnie nie doprowadzają one do ketonurii, ale mogą nasilić efekt głodówki lub ketogennej diety.

Leukocyty

Zależnie od metody pomiaru leukocyty albo w ogóle nie występują w moczu osoby zdrowej, albo też ich maksymalna ilość wynosi nie więcej niż 4 - 5 w polu widzenia. Jeśli jest inaczej, to może to wskazywać na:

  • zapalenie pęcherza moczowego,
  • zapalenie nerek (o różnej etilogii),
  • zapalenie gruczołu krokowego (u mężczyzn).

Niekiedy obecność leukocytów wynika z nieprawidłowego pobrania próbki moczu (dotyczy to jednak raczej kobiet niż mężczyzn).

Wałeczki. Nie występują w prawidłowym moczu lub stwierdza się tylko pojedyncze wałeczki szkliste. Wałeczki mają kształt cylindryczny i tworzą się w cewkach nerkowych, dlatego stwierdzenie wałeczków innych niż szkliste zwykle wskazuje na chorobę nerek. Wałeczki mogą się pojawić z powodu gorączki lub po ciężkim wysiłku fizycznym u osoby bez choroby nerek.