Jak reaguje Twój mózg na płynne kalorie? Czy jedzenie w płynie jest zdrowe?

Kaloria to kaloria, prawda? Nieważne skąd pochodzi i w jaki sposób ją dostarczamy. Ostatecznie każda przyjęta przez nas w ciągu dnia kaloria składa się na całkowity bilans kaloryczny. Nieważne, czy zjadamy ją w owsiance, podjadamy pomiędzy posiłkami, czy wypijamy w postaci słodkiej kawy.

Z punktu widzenia bilansu kalorycznego, nie ma znaczenia skąd pochodzą zjadane przez nas kalorie. Jednak nasz mózg może odbierać to w inny sposób. Nie każda kaloria syci w taki sam sposób. Nie każda kaloria sprawia, że chcemy jeść więcej i więcej. Wypijanie kalorii w postaci słodzonych napojów może dość łatwo i szybko doprowadzić do nadwagi i otyłości. Dlaczego tak się dzieje?

Organizm  inaczej reaguje na płynne kalorie

W badaniu przeprowadzonym na Uniwersytecie Purdue naukowcy uzupełnili diety studentów o dodatkowe 450 kalorii dziennie - kalorie te pochodziły z cukru. Część uczestników otrzymała dodatkowe kalorie w postaci słodkich napojów gazowanych, pozostała część dodatkowe kalorie spożywała w postaci żelek.

Podczas eksperymentu naukowcy dokonali ciekawej obserwacji. Kiedy studenci dostarczali dodatkowe kalorie jedząc żelki, nieświadomie zrekompensowali te dodatkowe kalorie jedząc mniej później w ciągu dnia. Z drugiej strony, studenci, którzy dostarczali dodatkowe kalorie w postaci płynnej, w ciągu dnia zjadali jeszcze więcej!  

Jest to przykład kompensacji kalorii. Jest to zjawisko, które ma miejsce poza naszą świadomością. Kiedy zjesz kawałek ciasta lub kilka ciasteczek, w kolejnym posiłku podświadomie zjadasz mniej, aby zrekompensować dodatkowe kalorie, które zostały spożyte (pod warunkiem, że mechanizm głodu i sytości nie został u Ciebie zaburzony). Jest to sposób, w jaki prawidłowo funkcjonujący organizm, w naturalny sposób utrzymuje stałą masę ciała.

Niestety ta podświadoma rekompensata nie ma miejsca, gdy dostarczasz dodatkowych kalorii w postaci płynów. To tak, jakby Twoje ciało/mózg nie rejestrowało płynnych kalorii w taki sam sposób, jak kalorie, które musisz przerzuć.

Co więcej, słodkie napoje sprawiają, że chce nam się jeść jeszcze bardziej, niż wówczas, gdybyśmy ich nie wypili, co prawdopodobnie wiąże się ze skokami glukozy we krwi, które mają miejsce po ich wpiciu.

Dlaczego kalorie pochodzące ze słodkich napojów nie są rejestrowane przez nasz mózg?

Istnieje wiele teorii wyjaśniających brak kompensacji kalorii spożywanych w postaci napojów. Gdy przyjmujesz kalorie z jedzenia, musisz je przeżuć. Proces żucia wpływa na wydzielanie hormonu sytości, dzięki czemu czujemy się najedzeni i w kolejnych posiłkach zjadamy mniej. Kalorie znajdujące się w napojach są wchłaniane dużo szybciej, niż te znajdujące się w żywności, co może odgrywać istotną rolę.

Co to oznacza w praktyce dla Ciebie?

Jeśli próbujesz schudnąć, zmniejsz liczbę kalorii przyjmowanych w płynnej postaci. Chodzi zwłaszcza o napoje bezalkoholowe słodzone cukrem i/lub syropem glukozowo-fruktozowym, które nie mają wartości odżywczych, a jednocześnie dostarczają sporą ilość kalorii. 

Zachowanie odpowiedniego nawodnienia jest niezwykle ważne, jednak rób to, pijąc bezkaloryczne płyny, takie jak woda i niesłodzona herbata. 

Dobrym pomysłem, zwłaszcza na początku będzie prowadzenie dziennika posiłków i wypijanych napojów. Zapisuj wszystko, co jesz i pijesz - być może będziesz zaskoczony, jak wiele kalorii zupełnie nieświadomie wypijasz.

Co powinieneś pić? 

Woda

Powinieneś pić przede wszystkim wodę. Najlepszym wyborem będzie woda zmineralizowana. Wysokozmineralizowane wody mineralne mają wiele zalet i warto włączyć je do codziennej diety. Dostarczają przede wszystkim wapnia i magnezu. Badania wskazują tymczasem, że Polacy spożywają zbyt mało wapnia, a niedobory magnezu zdarzają się stosunkowo często. Picie wody wysokozmineralizownej pomoże uzupełnić braki tych dwóch ważnych pierwiastków.

Niesłodzona herbata

Niesłodzona zielona herbata jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ jest naturalnym źródłem katechin, które wykazują działanie antyoksydacyjne. Herbata nie ma kalorii, a jej różne rodzaje wykazują szereg korzyści zdrowotnych. Zielona herbata odmładza i ułatwia odchudzanie, czarna pobudza i chroni przed próchnicą, czerwona pomaga walczyć z nadwagą, biała pobudza i orzeźwia, herbata miętowa i z kopru włoskiego pomoże w trawieniu, melisa wykazuje działanie uspokajające, a napar z pokrzywy pomoże z nadmiernym gromadzeniem się płynów w organizmie.

Wybór herbat jest tak szeroki, że z pewnością znajdziesz coś dla siebie i szybko się nie znudzisz.

Kawa

Wbrew powszechnej opinii, kawa nie odwadnia i nie wypłukuje magnezu. Czarną kawę bez dodatku śmietanki i cukru możesz pić w ciągu dnia bez obaw - do około 3 filiżanek dziennie.

Zrezygnuj natomiast ze wszelkich pseudo kaw, napojów kawowych i słodkich kaw serwowanych z syropami i bitą śmietaną. Są kaloryczne, dostarczają dużo cukru i nie mają wiele wspólnego z kawą.

Podsumowując

Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak wiele kalorii wypijamy w ciągu dnia. Już samo wyeliminowanie słodkich napojów może pomóc zrzucić kilka kilogramów. Wpłynie to również korzystnie na stan naszego zdrowia, samopoczucie oraz stan uzębienia. 

Źródła: International Journal of Obesity, 2000: 24;794-800. Physiol. Behav, 1996:59;179-187.