Czy to prawda, że mleko zakwasza organizm?

O mleku w ostatnim czasie pisze się i mówi różne brzydkie rzeczy. Faktycznie nachalna kampania zachęcająca dzieci, młodzież, a pośrednio nawet dorosłych do pica mleka musiał się spotkać za adekwatną odpowiedzią. W końcu przecież, nie każdy mleko pić powinien. Niemniej coraz częściej można odnieść wrażenie, że mleku przypisywane są wady, co do których de facto należy mieć wątpliwości – czy je faktycznie posiada. Tak też jest właśnie z kwasotwórczym potencjałem mleka.

Przeczytaj koniecznie:

Mleko jako napój potreningowy

Równowaga kwasowo-zasadowa w teorii i praktyce

Równowagą kwasowo-zasadową nazywany jest stan pozwalający zachować odpowiednie stężenie jonów wodorowych (pH) w przestrzeniach wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych. Utrzymanie tej równowagi jest absolutnie niezbędne dla prawidłowego przebiegu reakcji biochemicznych i – dla utrzymania homeostazy ustrojowej. Nasz organizm na szczęście został przez „matkę naturę” wyposażony w dwa niezależne mechanizmy regulacyjne pozwalające stan równowagi utrzymać:

  • mechanizm oddechowy (płuca),
  • mechanizm nerkowy.     

Dodatkowo posiadamy także cztery systemy buforujące, które działają bądź to w środowisku zewnątrzkomórkowym bądź też wewnątrzkomórkowym. Są to bufory:

  • wodorowęglanowy,
  • hemoglobinianowy,          
  • białczanowy,          
  • fosforanowy.          

Tak więc, układ regulacyjny jest dość złożony i obejmuje wiele płaszczyzn działania dzięki czemu możliwe jest utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej przy zachowaniu maksymalnej precyzji nawet w bardzo niesprzyjających okolicznościach. W praktyce oznacza to, iż utrzymanie homeostazy traktowane jest jako najwyższy priorytet nawet wówczas gdyby miało to oznaczać utratę niezbędnych dla funkcjonowania organizmu składników.

Znaczenie czynników żywieniowych

Zarówno w opracowaniach internetowych jak i w kolorowej prasie oraz w wypowiedziach pojawiają się coraz bardziej obszerne wzmianki o właściwościach zakwaszających i zasadotwórczych wybranych produktów żywnościowych. Dodatkowo można też spotkać się z relacjami dotyczącymi rzekomego zakwaszenia. Rozpaczliwe wołania typu „zakwasiłem organizm – co zrobić”, wcale nie należą do rzadkości na forach dyskusyjnych. W rzeczywistości jednak, na szczęście zakwasić organizm dietą w taki sposób by było to odczuwalne i dawało jakieś specyficzne symptomy jest stosunkowo trudno. Z drugiej strony, nadmiernie zasobna w kwasotwórcze pokarmy dieta, może być przyczyną pewnych problemów.

Spożywany przez nas na co dzień pokarm jest źródłem składników, których w toku przemian metabolicznych w jakich uczestniczą doprowadzają do powstawania kwasów i zasad. W efekcie może dochodzić do hipotetycznego zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej. W praktyce jednak organizm znakomicie radzi sobie z problemem dzięki obecności mechanizmów regulacyjnych i wspomnianych wcześniej buforów. Niemniej utrzymanie równowagi w takich warunkach jest dla organizmu obciążające i może m.in. powodować utratę cennych pierwiastków. Dodatkowo, w takich wypadkach dochodzi niekiedy do bardzo delikatnego odchylenia pH w środowisku wewnątrz i zewnątrzkomórkowym co zmienia funkcjonowanie enzymów. Nie jest to jednak kliniczna kwasica metaboliczna, a stan zwany przewlekłą łagodną kwasicą metaboliczną.

Warto wiedzieć, że to czy dany produkt jest kwasotwórczy czy zasadotwórczy uzależnione jest od jego składu, a przede wszystkim od obecności wybranych pierwiastków takich jak:

  • sód,
  • potas,          
  • magnez,          
  • wapń,     
  • fosfor,          
  • chlor,          
  • siarka.          

Trzy ostatnie z wymienionych składników są kwasotwórcze, a cztery pierwsze – zasadotwórcze. Niestety, jak można się domyślić, nasza współczesna dieta zasobna jest w produkty żywnościowe o właściwościach kwasotwórczych. Mowa o pokarmach takich jak:

  • mięso,    
  • jaja,              
  • ryby          
  • produkty zbożowe,     
  • nasiona,
  • orzechy
  • znaczna część produktów mlecznych,

No i w tym momencie pojawia się kluczowe pytanie – czy mleko należy do pokarmów kwasotwórczych? Czy faktycznie jest tak jak głoszą jego przeciwnicy, iż poprzez konsumpcję mleka „zakwaszamy organizm”?